Ankara İli' nin Radyoaktif Kirliliğinin Liken Türleriyle Biyoizlenmesi

Diğer Resmi Kurumlarca Desteklenen Proje, 2016 - 2019

Proje Türü: Diğer Resmi Kurumlarca Desteklenen Proje
Başlama Tarihi: Haziran 2016
Bitiş Tarihi: Şubat 2019

Proje Özeti

Çevresel radyoaktivite incelenirken araziye uygun cihazların kullanımı anlık radyoaktif bilgi vermektedir. Bunun aksine; biyoindikatörlerle bu tür çalışmaların yapılması, geriye dönük adeta bir biyodisk gibi uzun bir dönemi kapsayacağından daha güvenilir sonuçlar vermektedir. Likenler, radyoaktif çevresel kirlilik düzeyini belirlemek amacıyla literatürde en yaygın olarak kullanılan biyolojik indikatörlerdir (Kahraman vd. 2009).

Nükleer teknolojinin gelişimi ve kullanımı sürecinde meydana gelen nükleer santral kazaları, askeri silah denemeleri, tıbbi uygulamalar ve yasa dışı radyoaktif madde kullanımları nedeniyle belli oranda nükleer kirlilik oluşması söz konusudur (UNSCEAR 2008).

Araştırmada radyonüklidlerin spesifik aktivitelerini ölçmek amacıyla; Ankara İlinden toplanan likenlerdeki radyoaktif izotopları belirlemek için Gama spektrometre tekniği kullanılmıştır. Radyoaktivite ölçümlerinde Ortec ve Canberra marka HPGe (Germanyum) detektörleri kullanılmıştır. 137Cs, 40K, 7Be, 214Pb, 212Pb, 208Tl, 228Ac, 226Ra, 234Th, 214Bi ve 210Pb radyonüklidlerinin spesifik aktiviteleri sırasıyla; MDA ve 21±1; 817±27; 60±3; 29±2; 14±1; 46±4; 35±6; 555±37; 131±11,3; 28±1,5 ve 491±48 Bq/kg değerleri aralığında bulunmuştur.

Çalışma alanı içerisindeki Pseudevernia furfuracea likeninde 137Cs aktivitesi en yüksek 4±0,3 Bq/kg iken Xanthoria parietina likeninde en yüksek 21±0,7 Bq/kg’dır. X. parieatina likenindeki 137Cs biriktirme kapasitesinin P. furfuracea likenindeki 137Cs biriktirme kapasitesinden daha yüksek olması X. parieatina likeninin daha iyi bir biyoindikatör tür olduğunu göstermektedir.

Ankara İli genelinden toplanan 36 liken numunesindeki her radyonüklid için interpolasyon ile spesifik aktivite dağılımı ayrı ayrı haritalandırılarak verilmiştir.