Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Enstitüler, Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Mehmet Tanyaş
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Çalışma, son yıllarda e-ticaret hacmindeki hızlı artışa
paralel olarak kent içi yük hareketlerinde belirginleşen yoğunluk, trafik
sıkışıklığı, emisyon artışı ve hizmet kalitesi sorunları çerçevesinde son aşama
teslimat süreçlerini sürdürülebilirlik ve akıllı kentsel lojistik
perspektifinden bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Son
aşama teslimatlar, lojistik maliyetlerin önemli bir bölümünü oluşturmasının
yanı sıra kentsel yaşam kalitesi üzerinde doğrudan etkiler yaratmaktadır. Operasyonel
verimliliğin yanı sıra çevresel etkiler, kullanıcı deneyimi ve paydaş uyumu
açısından da kritik bir araştırma alanı hâline gelmektedir. Literatürdeki
çalışmaların çoğunlukla ya teknik/operasyonel ya da kullanıcı kabulü odaklı tek
boyutlu yaklaşımlar benimsediği görülmekte olup, bu çalışma söz konusu boşluğu
çok paydaşlı ve çok yöntemli bir çerçeveyle gidermeyi hedeflemektedir.
Araştırmada hibrit bir yöntem tasarımı benimsenmiştir. Nitel
aşamada lojistik hizmet sağlayıcılar, e-ticaret yöneticileri, yerel yönetim
temsilcileri ve sektör uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış mülakatlar
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile
temalandırılmıştır. Nicel aşamada ise e-ticaret kullanıcılarından anket yoluyla
toplanan veriler üzerinden performans beklentisi, çaba beklentisi,
güvenilirlik, genel hizmet memnuniyeti, davranışsal niyet ve kullanım davranışı
değişkenleri arasındaki ilişkiler UTAUT (Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanımı
Teorisi) temelli bir model kapsamında doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal
eşitlik modellemesi ile test edilmiştir.
Bulgular, son aşama teslimat hizmetlerinde güvenilirlik ve
genel hizmet memnuniyetinin kullanıcı kabulü üzerinde belirleyici rol
oynadığını, çaba beklentisinin davranışsal niyeti güçlendirdiğini ve
davranışsal niyetin kullanım davranışına anlamlı biçimde yansıdığını
göstermektedir. Nitel bulgular ise bu ilişkileri operasyonel, yönetsel ve
mevzuatsal boyutlarda destekleyerek kamu ve özel sektör arasında veri temelli
iş birliği, dijitalleşme ve sürdürülebilir uygulamaların önemini ortaya
koymaktadır. Çalışma, son aşama teslimatların yalnızca lojistik bir faaliyet
değil, kentsel sürdürülebilirlik ve akıllı şehir politikalarının temel
bileşenlerinden biri olduğunu vurgulayarak akademik literatüre, uygulayıcılara
ve politika yapıcılara bütüncül öneriler sunmaktadır.