Cornelius Castoriadis’in Agora Metaforu ile Kamusal-Özel Alan Ayrımını Reddeden Feminist Bakış Açılarının Karşılaştırılması

Creative Commons License

Hançer A.

Kadın/Woman 2000, cilt.27, sa.1, ss.77-98, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, kadınların temsiline ilişkin kamusal-özel alan tartışmalarını feminist teorinin “özel olan politiktir” şiarı üzerinden ele alarak siyasal alanın sınırlarının nasıl genişletildiğini sorgular. Feminist teori, temsilin yalnızca kurumsal ve parlamenter düzeyde değil, gündelik yaşam pratikleri ve özel alan düzenlemeleri üzerinden de düşünülmesi gerektiğini savunarak kamusal-özel alan ayrımını reddeder. Makalede bu eleştiri, kamusal alan tartışmaları içerisinde özellikle Cornelius Castoriadis’ın Antik Yunan deneyiminden yola çıkarak yeniden yorumladığı agora metaforuyla ilişkilendirilmektedir; zira Castoriadis’a göre agora, özel ile kamusalı birbirine bağlayan ve yurttaşların doğrudan katılımıyla kamusal meseleleri tartışıp karara bağladıkları üçüncü bir “karşılaşma” alanını temsil etmektedir. Ne var ki Castoriadis’in Antik Yunan referansına dayanarak açıkladığı kamusal alan tarihsel olarak kadınları, yabancıları ve köleleri dışlayan bir siyasal düzeni temel almaktadır. Bu durumda feminist teori bir adım ileriye giderek kamusal alanın kimlere ve hangi konulara açık olduğuna ilişkin bir sorgulama yürütür. Eğer agora kolektif özerklik mekânı olarak kavranıyorsa; ancak kadınlar bu alandan sistematik biçimde dışlanmışsa, o hâlde siyasal mekân baştan itibaren cinsiyetlendirilmiş bir yapıdadır eleştirisini getirir. Çalışmada yorumlayıcı anlama (hermeneutik) yöntemi tercih edilmiştir; çünkü bu yöntem, temsil ve kolektif özneye ilişkin anlam katmanlarını, tarihsel ve bağlamsal yorum üzerinden açığa çıkarmaya imkân tanımaktadır.