Yükseköğretimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eğitiminin Sınırları: Karma Yöntemle Bir Tutum Analizi

Creative Commons License

KAFES H., Doğan D., GÜMÜŞER E. G., Taşğın N. Ş., Topcuoğlu R. A. -.

Toplum ve Sosyal Hizmet, cilt.37, sa.3, ss.765-788, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarını incelemeyi ve elde edilen bulguları, Maltepe Üniversitesinde geçmişte ya da halen görev yapan, toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan akademisyenlerin görüşleriyle derinleştirmeyi amaçlayan bir karma yöntem çalışmasıdır. Çalışma duruş noktası (standpoint) teorisini kuramsal çerçeve olarak benimsemektedir. Araştırma kapsamında, Maltepe Üniversitesinde ön lisans ve lisans düzeyinde öğrenim gören 401 öğrenciye Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği uygulanmış; ayrıca bu alanda çalışan beş akademisyenle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ardışık açıklayıcı desen ile tasarlanan araştırmada elde edilen nicel bulgular, erkek öğrencilerin kadın öğrencilere kıyasla daha geleneksel tutumlar sergilediğini ve bu farkın yüksek düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Üniversite eğitiminin ilk yıllarında tutumların daha geleneksel bir çerçevede şekillendiği gözlenmiş; ancak toplumsal cinsiyet dersi alma durumu ile tutumlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Nitel bulgular, toplumsal cinsiyet derslerinin içeriğinin eleştirel ve diyalojik yaklaşımdan yoksun olmasının, öğrencilerin başlangıç dönemlerindeki geleneksel cinsiyet algılarını yeniden üreten bir mekanizma olarak işlev görebildiğini ifade etmektedir. Literatürde de belirtildiği üzere, toplumsal cinsiyet eşitliği yalnızca sayısal temsiliyetle değil, içerik ve pedagojik uygulamalarla birlikte değerlendirilmelidir. Araştırma, üniversitelerde toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının yalnızca kurumsal belgelerle sınırlı kalmaması, aynı zamanda eleştirel pedagojik yaklaşımlar ve bütüncül dönüşüm stratejileriyle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
This study is a mixed-methods research aiming to examine university students’ attitudes toward traditional gender roles and to deepen the findings by incorporating the views of academics who have previously worked or are currently working in the field of gender equality at Maltepe University. The study adopts standpoint theory as its theoretical framework. Within the scope of the research, the Gender Roles Attitude Scale was administered to 401 associate and undergraduate students studying at Maltepe University, and semi-structured in-depth interviews were conducted with five academics working in this field. Employing an explanatory sequential design, the study’s quantitative findings reveal that male students display more traditional attitudes than female students, and that this difference has a large effect size. Attitudes were observed to be shaped within a more traditional framework during the early years of university education; however, no statistically significant relationship was found between taking a gender studies course and students’ attitudes qualitative findings indicate that the lack of critical and dialogical approaches in the content of gender courses may function as a mechanism that reproduces students’ initially traditional gender perceptions. As also noted in the literature, gender equality should be evaluated not only in terms of numerical representation but also in relation to curricular content and pedagogical practices. The study demonstrates that gender equality policies in universities should not remain limited to institutional documents but should also be supported by critical pedagogical approaches and holistic transformation strategies.