TEK YETKİLİ SATICININ DENKLEŞTİRME İSTEMİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.24, sa.1, ss.657-702, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2025
- Dergi Adı: Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.657-702
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Maltepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Tek yetkili satıcılık sözleşmesinde sağlayıcı, belli bir bölgede ürünlerinin satış (dağıtım) hakkını münhasıran belli bir dağıtıcıya tanımakta ve dağıtıcı da mezkur bölgede sadece söz konusu sözleşme konusu ürünü satmakla yükümlü bulunmaktadır. Tek yetkili satıcı ile sağlayıcı arasında sürekli borç doğuran bir sözleşme olarak karşımıza çıkan tek yetkili satıcılık sözleşmelerinde, bu sözleşmelerin belirli bir süre ile sınırlandırılmış olması veya bu sözleşmenin belirsiz süreli olarak yapılmış olmasının bir önemi yoktur.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) md. 122/5 uyarınca, acentelere ilişkin denkleştirme istemi düzenlemesi, hakkaniyete aykırı düşmedikçe, tek yetkili satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanacaktır.
Kuşkusuz, tek yetkili satıcının hukuki konumundan ileri gelen birtakım farklılıklar sebebiyle denkleştirme isteminin koşulları ve tutarın hesaplanması bakımından acenteye nazaran belirli farklar bulunmaktadır. Zira bu noktada acenteye ilişkin düzenlemenin aynı şekilde tek yetkili satıcı açısından da uygulama alanı bulması mümkün değildir.
Çalışmamızda, tek yetkili satıcının denkleştirme istemi yönünden konu incelenmiş; özellikle istemin koşulları, hesaplanma biçimi, özellik arz eden hususlar ve bu noktada hangi kalemlerin dikkate alınıp alınmayacağı konusunda, karşılaştırmalı hukuk ve uygulamadaki durum da gözetilerek sonuçlara varılmaya çalışılmıştır.