Türk Dünyası Adli Kalite Enstitüsü Kurulmalıdır

1.Türk Dünyası Uluslararası Hukuk Kongresi, İstanbul, Türkiye, 13 - 14 Mayıs 2025, cilt.1, ss.399-414, (Tam Metin Bildiri)

İnsan hakları da dâhil olmak üzere tüm hakların korunması ve kullanılabilmesi etkin,

bağımsız ve tarafsız yargı organı tarafından davaların hukuka uygun şekilde görülmesine

bağlıdır. Özellikle yatırım ortamının iyileştirilmesi, mal ve para dolaşımının güvenli bir

biçimde yapılabilmesi ve yatırımcıların yatırımlarının teminat altına alınabilmesi için hukuki

güvenlik ve öngörülebilirlik büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, Türk devletleri arasında

mevcut olan köklü tarihsel ve kültürel mirasa dayalı karşılıklı saygı, sevgi ve dostluk bağları,

bu devletlerin hukuk sistemlerinin birbirleriyle uyumlaştırılması halinde güçlenebileceği gibi

ticari, ekonomik ve siyasi yönlerden de gelişebilecektir.

Karşılaştırmalı hukuktaki ve uluslararası alandaki gelişmeler, yargı sisteminin etkin,

verimli ve makul sürede işlev görmesinin gün geçtikçe artan önemini ortaya koymaktadır.

Amerika, Avrupa ve Asya-Pasifik bölgelerindeki örneklerde görüldüğü üzere daha iyi bir

mahkemeler sistemi için yargı organlarına destek olan ve adalet hizmetinin kalitesini ölçen ve

iyileştirmeyi amaçlayan kuruluşlar mevcuttur. Türk devletleri arasında her alanda artan

işbirliği, benzer bir ihtiyacı Türk dünyası bakımından da ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle, Türk

dünyasına hizmet vermeyi amaçlayan Türk Dünyası Adli Kalite Enstitüsü (Enstitü)

kurulmalıdır.

Enstitü, bir yandan Türk devletlerindeki en iyi uygulama örneklerinin

yaygınlaştırılmasına aracılık ederken diğer yandan uluslararası alanda faaliyet gösteren benzer

kuruluşlarla işbirliği yaparak küresel yargıdaki bilgi birikiminin Türk dünyasındaki yargı

organlarına aktarılmasına aracılık edebilir. Ayrıca, Yargıda Şeffaflığa İlişkin İstanbul

Bildirgesi ve Temyiz Mahkemelerinde Mükemmeliyet İlkeleri gibi Türk yargısının liderlik

ettiği küresel ve bölgesel insan hakları metinlerini esas alan mekanizmaları ve sistemleri

küresel yargıda tanıtan bir merkez işlevi görebilir. Bu amaçla yürütülecek projeler ve Türk

dünyasının yargı organlarının reformlarını yaparken ihtiyaç duydukları bilgi ve uzmanlık

Enstitü tarafından karşılanabilir.

Yukarıda özetlendiği şekilde Türk dünyasındaki yargı organlarının karşılıklı

etkileşimini de organize edebilen bir Enstitü, Türk devletlerinin hukuk geleneklerinin ve

hukuk kültürlerinin de birbiriyle uyumlaştırılmasına katkı sağlayabilir. Böyle bir gelişme hiç

şüphe yok ki ekonomik, siyasi, diplomatik ve ticari alanda tüm Türk dünyasının güvenle

faaliyette bulunacağı bir hukuk iklimi oluşturulmasına önemli katkılar sunabilecektir.