AFET OLAYLARI İLE İLGİLİ MEDYANINDEZENFORMASYON VE GERÇEKLİKİKİLEMİ: KARTALKAYA OTEL YANGINI
III. ULUSLARARASI AFET KONGRESİ, Kahramanmaraş, Türkiye, 3 - 06 Şubat 2025, ss.206-208, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Kahramanmaraş
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.206-208
- Maltepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türkiye, Bolu-Kartalkaya’da 21 Ocak 2025 tarihinde meydana gelen otel yangını, kamuoyunda büyük yankı uyandırmış ve özellikle dijital medya platformlarında da büyük yer bulmuştur. Olayın ilk anlarından itibaren sosyal medya ve haber siteleri aracılığıyla yayılan içeriklerin ne ölçüde gerçeği yansıttığını anlamak yoğun enformasyon bombardımanı içinde büyük ölçüde tıkanmış bir damara dönüşmüştür. Bu çalışma, söz konusu yangınla ilgili yayılan haber ve bilgilerin ve haberlerin doğruluk-gerçeklik durumunu ortaya koyarken dezenformasyonun yayılma dinamiklerini anlamayı ve kamuoyunun olay hakkındaki algısını şekillendiren unsurları da ortaya koyabilmeyi amaçlamaktadır. Olağanüstü durumlar ve afet olaylarında haklın haberdar olabilmesi anlamında medyanın rolü kritik bir öneme sahiptir. Bununla birlikte afetin gelişimiyle birlikte dezenformasyon, spekülasyon ve manipülasyon içeren haberler ise en az afet kadar hızla yayılabilmektedir. Bu durum halk arasında panik oluşmasına, yetkililerin yürüttüğü kriz yönetiminin başarısız olmasına ve güvenilir haber kaynaklarının meşruiyetinin sarsılabilmesine neden olmaktadır. Bu bağlamda, medyada yer alan haberlerin analiz edilmesi ve gerçek ile dezenformasyon kavramının birbirinden ayrılması hem akademik hem de toplumsal açıdan büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, yangının ilk anlarından itibaren yayılan haberler, içerik analizi yöntemiyle Yangının Sebebi Hakkında Yanlış Bilgilendirme, Ölü ve yaralı sayısında çelişkili bilgiler ve Güvenlik Önlemleriyle İlgili Yanlış Bilgiler üzerinden incelenerek ve haberlerin doğruluk kontrolü yapılacaktır. Olayla ilgili yayımlanan haberlerin kaynak güvenilirliği, kullanılan dilin niteliği ve manipülasyon unsurları gibi faktörler ise detaylı bir şekilde ele alınarak dezenformasyonun nasıl ve hangi araçlarla yayıldığı, sosyal medyanın bu süreçteki rolü ve kamuoyunun dezenformasyona karşı bilinç düzeyi ortaya konmaya çalışılacaktır. Araştırma sonunda elde edilen bulgular, kriz anlarında medya etiğinin önemini vurgulamanın yanı sıra, kamuoyunun doğru bilgiye erişimini sağlamak adına dikkat edilmesi gereken unsurları ortaya koyarak, alana dair farkındalık yaratacaktır. Böylece çalışma, sadece Kartalkaya otel yangını örneği üzerinden bir analiz sunmakla kalmayacak, benzeri durumlarda dezenformasyonla mücadelede politika yapıcılara ve medya kuruluşlarına yol gösterici bir kaynak oluşturacağı düşüncesi ile oluşturulmuştur.
Anahtar kelimeler: Afet haberciliği, Dezenformasyon, Kriz İletişimi