Birleşmiş milletler güvenlik konseyi’nin temel hak ve özgürlüklere aykırı ‘akıllı yaptırım’ kararları: Devletlerin uygulamaları ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi denetimi

SAK Y.

Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kazancı Hakemli Hukuk Dergisi, cilt.8, sa.91-92, ss.110-146, 2012 (TRDizin)

Özet

Bu makalenin konusu, BM Güvenlik Konseyi’nin (GK) milletlerarası barışa ve güvenliğe karşı bir tehdit olarak görülen terörizm ile mücadele için çıkartılan ve sayılarında son yıllarda artış gözlenen ‘akıllı yaptırım’ kararlarıdır. Makalede GK’nin söz konusu kararlarının, hedef kişilerin temel hak ve özgürlüklerine etkisi tartışılmaktadır. Çalışmada bu anlamda üç yönlü bir inceleme yapılmıştır.İlk olarak, GK’nin anılan türdeki kararlarının dayanaklarına ve bu tür kararlar söz konusu olduğunda GK’nin insan hakları hukukuna ne ölçüde riayet ettiğine değinilmiştir. Bu nokta BM sistemi içinde incelendikten sonra, ikinci olarak, devletlerin bu tür kararları uygulama yükümlülüğüne ve belli başlı devletlerin milli mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere aykırılık iddialarına karşı denetim yetkisi olup olmadığı mukayeseli olarak incelenmiştir. Nihayet son olarak, temel hak ve özgürlükleri ihlal eden GK kararlarının, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nde (İHAM) yargısal denetiminin mümkün olup olmadığı, milletlerarası örgütlerin tasarruflarını konu alan İHAM içtihadı ışığında analiz edilmiştir.
This article examines the powers of UN Security Council (SC) and its Resolutions under Chapter VII in recent years, particularly to those called !smart sanctions', in the fight against terrorism as a threat to international peace and security. The article analyzes the effects of this kind of SC Resolutions on fundamental rights and freedoms of 'targeted persons'. In that meaning the focus is threefold. Firstly, focus is directed to what are the legal bases of SC Resolutions of this kind and, to what extent, if any, is the SC under the obligation to respect international human rights law in its !"smart sanction' practices? The answers bring us to the point of legality and judicial review of SC Resolutions in UN system. Secondly, do the states have to apply SC Resolutions or not, and if answer is affirmative, do the domestic courts have jurisdiction to review any violation of fundamental rights and freedoms of 'targeted persons', at least in the meaning of indirect control of Resolutions by way of measures taken by states. At finally yet importantly, the article analyzes whether the European Court of Human Rights is competent to review SC 'smart sanctions' which may not be in strict conformity with fundamental rights and freedoms under European Convention on Human Rights in the lights of its previous case law in respect of violation of fundamental rights and freedoms stemming from international organizations disposals.