Tüketim kültürü ve farkındalık üzerine sosyolojik bir araştırma: Ümraniye örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENVER SEDAT ÇAKIROĞLU
Danışman: FERHAT DEĞER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzün en önemli tartışma konularından biri küreselleşmedir. Küreselleşmeyi insanoğlunun geldiği en ileri aşama olarak görüp destekleyenler olduğu gibi olumsuz sonuçlarına odaklanıp karşı çıkanlar da vardır. Bu tartışma küreselleşmenin siyasi, ekonomi ve kültürel boyutlarında yoğunlaşarak devam etmektedir. Küreselleşmenin kültürel boyutundaki tartışmalar ise en az siyasi ve ekonomik boyutları kadar dikkat çekmektedir. Küreselleşmeye rağmen yerel kültürlerin özlerini koruduğunu savunanların yanında, yeni 'melez' bir kültürün ortaya çıktığını savunanlar da vardır. Bu alanda üçüncü görüş ise gittikçe kültürlerin küreselleşme nedeniyle dünyanın her tarafında benzerlikler oluşturduğunu iddia eder. Fakat bu benzerliklerin kültürel, ekonomik ve siyasal sistemin dünyanın rantını elinde tutan hakim güçler lehine oluştuğunu savunurlar. Üçüncü görüşü savunanların meşhur kavramları "kültürel emperyalizm", "küresel kapitalizm", "batılılaşma", "Amerikanlaşma", "McDonaldlaşma" gibi kavramlardır. Tanımımız ve savunduğumuz görüş ne olursa olsun Küreselleşmenin Max Weber'in "rasyonelleşme" kavramı üzerine yükseldiği söylenebilir. Küreselleşme ile akılcı sistemler yaygınlaşıyor ekonomik, siyasal ve kültürel bütün alanları adeta istila ediyor. Gittikçe rasyonel hale gelen sistemler beraberinde irrasyonel sonuçlar üreterek yine Weber'in deyimi ile bireyi adeta "demir bir kafese" hapsediyor. Akılcı sistemler birçok avantajı beraberinde getirmekle birlikte toplumsal alanın neredeyse tamamının akılcı sistemlerden oluşan bir ağa dönüşmesi bireyleri özgürlüklerinin kısıtlandığı bir çıkmaza doğru sürüklediği düşünülmektedir. Bireyin üretimde harcadığı zamandan geri kalanı tüketimde harcaması da bu çıkmazlardan biridir. Bu çalışma küreselleşme sürecinin tüketim kültürüne yönelik etkilerini ve toplumun bu bağlamdaki farkındalığını ölçmeyi amaçlamaktadır. Alan araştırması İstanbul ilini demografik özellikleri itibariyle temsil kabiliyeti yüksek olduğu düşünülen Ümraniye ilçesindeki Meydan İstanbul Alışveriş Merkezinde yapılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama teknikleri kullanılmış olup betimsel türdedir. Oluşturulan veri toplama aracı 423 kişiye uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemi, alışveriş merkezlerini ziyaret eden ve araştırmaya katılma konusunda istekli ziyaretçiler arasından tesadüfî şekilde seçilerek belirlenmiştir. Toplanan veriler SPSS 23.0 istatistik programı ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların küreselleşme sürecinin tüketim kültürüne yönelik farkındalık düzeyi ile alışveriş merkezlerinin akıldışı etkilerinden uzaklaşma oranı arasında pozitif korelasyon olduğu ve farkındalık düzeyi arttıkça alışveriş merkezlerinin akıldışı etkilerinden uzaklaşma oranının arttığı çıkarımı araştırmayla ulaşılan en genel sonuçtur.