Psikiyatristlerin ve klinik psikologların bakış açılarıyla beden odaklı psikoterapilerin niteliksel yöntem ile araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BENSU AKBULUT
Danışman: HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Beden odaklı psikoterapiler zihin ve beden arasındaki bağlantısının ve bireyin kendisi, başkaları ve çevresi ile olan ilişkisinin sadece kişinin zihninde değil, aynı zamanda bedeninde de kök saldığına dair bakış açısına sahip bir şemsiye terimdir. Bedenin bir iletişim aracı olarak kabul edildiği bu yaklaşım müdahalelerinde sıklıkla bedene dayalı teknikler kullanılır. Zihnin yanı sıra bedenin de dahil edildiği bir psikoterapi anlayışının yaygınlaştırılması toplum ruh sağlığı açısından önemlidir. Bu araştırma Janet, Freud ve özellikle Reich'in çalışmalarından doğan, zihin-beden bütünlüğüne inanan bu yaklaşımın temel konseptlerini ele alarak okuyucuya göstermenin yanı sıra İstanbul ilinde görev yapan 8 klinik psikoloğun ve 6 psikiyatristin beden odaklı psikoterapötik yönelimler odağındaki bakış açılarının ve deneyimlerinin anlaşılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar ile derinlemesine görüşmeler yapılarak elde edilen söylemler, fenomenolojik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda "kişisel fayda: iyileşmek için iyileştirme ve merak, beden odaklı çalışmanın ihtiyacını hissetme, bedenlenme kavramına yabancılık, bedenin terapi sürecine dahil edilme(me)si ve görüşmenin yol açtığı merak/uyanış" temalarına ve bu temalara ait alt temalara ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların travma olgusuna sınırlayıcı bir pencereden baktıkları görülmüş ve bu bakış açılarının terapötik müdahalelerine sınırlayıcı bir biçimde yansıdığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca katılımcıların bedenlenme kavramına yabancı oldukları anlaşılmakla beraber bazılarının bu kavram yerine bedenselleştirme (somatizasyon) kavramını hatırladıkları görülmüştür. Yapılan derinlemesine görüşmeler sonunda klinik psikolog katılımcıların gelecek seanslarda danışanın bedenine daha fazla temas etmek istedikleri yönünde ifadelerinin olduğu görülmüştür. Bazılarının ise bu görüşmelerin yeni bir yaklaşım duymalarına bir araç olduğu ortaya çıkmıştır. İnsanın biyopsikososyal bir varlık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, terapi sürecine bedenin de dahil edildiği psikoterapi yönelimlerinin sosyal adalet çerçevesinde her sosyokültürel çeşitlilikten insana ulaşmasına ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Bu tür yönelimlerin içinde bulunduğu toplumun bir mensubu olarak topluma hizmet sağlayan klinik psikologlara ve psikiyatristlere ulaşması yoluyla sağlanabileceği düşünülmektedir. Bu bilgiler ışığında ana akım tıbbın sınırlamaları göz önüne alınarak biyopsikososyal model çerçevesinde oluşturulacak kuramsal bilgilerin arttırılması ve bunların uygulamaya geçirilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Klinik Psikoloji, Zihin-Beden Bütünlüğü, Beden-Odaklı Psikoterapiler, Beden Duyumları, Terapötik Müdahaleler.