Doğrusal olmayan zaman tanım alanı analizleri ile beton sınıfı farklılık gösteren mevcut binaların sismik performansına yerel zemin koşullarının etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, YAPI DEPREM MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SADIK KAYIKCI
Danışman: Elif Güler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Jeolojik açıdan deprem riski yüksek bir coğrafyada bulunan ülkemiz, farklı zamanlarda ve konumlarda meydana gelen çeşitli depremler nedeniyle pek çok acı tecrübe yaşamış, önemli düzeyde can ve mal kayıplarına uğramıştır. Özellikle 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde art arda meydana gelen depremler sonucunda 51 bin civarında kişinin hayatını kaybetmesi, yaklaşık 107 bin kişinin yaralanması ve çok sayıda binanın yıkılması veya ağır hasarlı duruma gelmesi, mevcut yapı stokunun ne denli güvenilir olduğunun sorgulanmasına yol açmıştır. Bu yapıların önemli bir çoğunluğunun Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e uygun olarak tasarlanmamış, oldukça eski yapılar olduğu bilinmektedir. İnşa edildikleri dönemin koşullarında gerekli standartların profesyonelce sağlanamama durumu göz önüne alındığında, özellikle malzeme kalitesi açısından mevcut yapıların güvenilirlik durumu daha da sorgulanabilir hale gelmektedir. Çalışma kapsamında, Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik 2007'nin gerekliliklerini sağlayacak şekilde Z2 ve Z4 yerel zemin sınıflarına ait bölgelerde bulunduğu varsayılan iki adet 5 katlı betonarme bina C25 beton sınıfı için tasarlanmıştır. Bu bina modellerinin sismik performansları, Z2 yerine ZB ve Z4 yerine ZD yerel zemin sınıfları dikkate alınarak Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'de sunulan zaman tanım alanında doğrusal olmayan hesap yöntemi ile şekil değiştirmeye göre değerlendirilmiştir. Ayrıca, her ne kadar C25 için tasarlanmış olsalar da üretim veya uygulama aşamasındaki problemlere bağlı olarak mevcut yapıların C10 ve C16 beton sınıfları ile imal edilme ihtimalleri de incelenmiştir. Tarihi depremler altında yapılan analizler boyunca basit ölçeklendirme ile ölçeklendirilmiş iki doğrultulu deprem kayıtları kullanılmıştır. Beton ve yerel zemin sınıfları dikkate alınarak oluşturulan altı farklı bina için yapı elemanlarının eğilme ve kesme yetersizliklerine bağlı hasar durumları değerlendirilmiştir. Yerel zemin sınıfının ZB olarak kabul edildiği durumlarda dikkate alınan bina modellerinin Kontrollü Hasar Performans düzeyini sağlandığı, ZD olarak kabul edildiği durumlarda ise Göçme Durumunda olduğu görülmüştür. Beton basınç dayanımındaki azalışa bağlı olarak kesme kuvveti ve plastik mafsal dönme oranları ise istisnalar içerebilmekle birlikte azalmıştır.