Bir sorun olarak insan onuruna aykırı muamelelerin derecelendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İNSAN HAKLARI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERT ÖZTÜRK

Danışman: İOANA KUÇURADİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eski dönemlerde yargılamanın ve cezalandırmanın bir parçası olan işkence, günümüzde temel haklara ilişkin uluslararası metinler ve ulusal ilgili mevzuatlarla yasaklanmış olan bir muameledir. Öyle ki, işkence uluslararası teamüller ve pekçok yasal düzenleme gereği mutlak olarak yasaklanmış ve hiçbir istisna getirilmemiştir. Savaş halinde dahi geçerli olan işkence yasağına, üst başlık olarak işkence adı verilmişse de, bu yasağın içerisine giren farklı muamele tipleri de bulunmaktadır. İşkence yasağı kapsamında değerlendirilen işkence dışındaki diğer iki muamele tipi kötü muamele ve insanlık dışı muameledir. İşkenceyle beraber mutlak olarak yasaklanmış bu muamelelerin resmî bir tanımı bulunmamaktadır. Resmî bir tanımının olmamasının ötesinde hukuk da bu iki muamele tipi için bir tanımlama konusunda hemfikir değildir. Bu üç muamele tipi arasında bir yoğunluk farkının olduğu kabul edilse de, bu yoğunluğun ne şekilde ve ne miktarda olduğu kolayca ifade edilememekte, her olayın koşulları içerisinde değerlendirilmektedir. Bu çalışmada insan onuruna aykırı olan bu üç muamele tipi arasında yoğunluk farkı ve bu yoğunluk farkına neden olan koşullar incelenmektedir. Çalışma, işkence, kötü muamele ve insanlık dışı muamele ayırımında insan haklarının felsefî temellerinin esas alınarak, insan onuru ve gurur ayırımının yapılması gerektiğine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Bu ayrım sonrasında insan onuruna aykırı muamelelerin derecelendirilmesinde ortaya çıkabilecek sorunlar karşısında, işkencenin öne çıkarılması gereken hususlarının ne olduğu tartışılmaktadır. Bu hususları esas alan bir değerlendirmeyle, cezasızlığın önlenebilmesi için işkencenin değerlendirilmesinde mağdurun konumu ve iradesinin kırılmasını öne çıkartmak gerekmektedir.