Sosyal sermaye ve hemşehrilik Maltepe, Gülsuyu ve Gülensu örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR ÖZLEM DEMİR
Danışman: NURGÜN OKTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma kapsamında ele alınan sosyal sermaye kavramı hakkında Türkiye'de sınırlı sayıda çalışma olsada, son zamanlarda yapılan araştırmaların sayısında artış olduğu gözlemlenmektedir. Türkiye'de sosyal sermaye kaynaklarının başında gelen aile, hemşehrilik, akraba ve komşuluk ilişkileri sosyolojik kurumlardır. Sosyal sermayenin temelinde bulunan güvenin ve birlikte yaşama değerlerinin verdiği rahatlık kırsaldan kente göç sonrasında bireyler ve grupların yerleşim yerlerini tercih etmelerinde hemşehrilik ilişkilerini ön plana çıkarmaktadır. Bu açıdan hemşehrilik ilişkilerini bir etkileşim ağı olarak ele aldığımızda, bu etkileşimde ortaya çıkan unsurların sosyal sermaye değerini ortaya koyabilmesi önemlidir. Bu çalışmada, Gülsuyu ve Gülensu Mahallelerinde kırdan kente göç sonrasında akrabalık ve hemşehrilik bağlarının sosyal sermaye üretebilirliğine ilişkin detayların incelenmesi ve ortaya konulması amaçlanmıştır. Farklı grupların, kendi içlerindeki ve diğer gruplarla olan ilişkileri, göç ve kentleşme bağlamında irdelenerek anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda Türkiye'nin farklı yörelerinden gelerek Gülsuyu ve Gülensu'da yaşayan 50 kişinin katılımı ile "odak grup görüşmeleri" ve "derinlemesine görüşmeler" yapılarak veri toplanmıştır. Gülsuyunda 10, Gülensuda 10 olmak üzere toplam 20 derinlemesine görüşme; Gülsuyunda 5, Gülensuda 5 olmak üzere toplam 10 odak grup görüşmesi yapılmıştır. Araştırma kapsamında katılımcılara, göç hikâyeleri, yerleşim örüntüleri, iş tercihi ve koşulları, Gülsuyu ve Gülensuda yaşayan akrabaları, hemşehri ve diğer gruplarla ilişkileri ve sosyal sermaye ile hemşehriciliğin ne yönde parçalandığı hakkında sorular yöneltilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın sorun / sorunsalı belirlenmiş ve kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Araştırmanın gerekçesi, önemi ve hipotezleri de bu bölümde sunulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde araştırmanın örneklemi hakkında bilgiler verilmiştir. Araştırma sorusunun ve modelinin belirlenme süreci, verilerin toplanması ve analizi bu bölümün içeriğini oluşturmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde bulgular yer almaktadır. Araştırmanın dördüncü ve son bölümünde araştırma soruları göz önünde bulundurularak sonuçlara ulaşılmış ve öneriler sunulmuştur. Sosyal sermaye teorisi, toplumu daha çok etkileşim ağları ve biraradalık üzerinde değerlendirmektedir. Sosyal uyumun ortaya çıktığı, güvene dayalı ilişkilerin olduğu ve biraradalığın yaşandığı toplumlar sosyal sermaye stoğu yoğun toplumlar olmaktadırlar. Sosyal sermayenin nasıl üretileceği ve nasıl sürdürülebileceği husunda, hemşehri ve akrabalık ilişkileri gerek yapısal unsurları gerek etkileşim örüntüleri açısından kolaylık sağlamaktadır. Sosyal sermaye üzerine yapılmış çok çalışma bulunmamaktadır. Türkiye'de sosyal sermaye üzerine daha fazla çalışmanın yapılmasına ihtiyaç görülmektedir. Diğer yandan Sosyal sermaye ve Hemşehrilik üzerine de yapılmış pek çalışma bulunmamaktadır. Hemşehrilik ve akrabalık bağları içinde sosyal sermayenin boyutuna, farklı zaman zarflarında yapılacak araştırmalarla ihtiyaç olduğuna da vurgu yapmak gerekir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Sermaye, Hemşehrilik, Göç, Gülsuyu, Gülensu.