Üniversite öğrencilerinde kendine zarar verme davranışı ile ilişkili faktörlerin incelenmesi: Mükemmeliyetçilik, strese yönelik tepkisellik ve baş etme tarzlarının rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİDEM MALKOÇ
Danışman: BAŞAK BAHTİYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kendine zarar verme davranışı, bireyin bilinçli bir intihar amacı olmadan, beden dokusunda hasara yol açacak şekilde gerçekleştirdiği eylemlerdir (Favazza, 1989). Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde kendine zarar verme davranışının mükemmeliyetçilik, strese yönelik tepkisellik ve başa çıkma tarzları ile olan ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Güncel bir kavram olan strese yönelik tepkisellik, bireyin gündelik hayatın içerisinde stresli olarak algıladığı durumlara verdiği tipik psikolojik/fizyolojik tepkileri ve bu tepkilerin yoğunluğunu ifade etmektedir (Schlotz ve ark., 2011). Bu çalışmada ayrıca, strese yönelik tepkiselliği değerlendirmek için geliştirilen, Algılanan Strese Yönelik Tepkisellik Ölçeği'nin (Perceived Stress Reactivity Scale; Schlotz, Yim, Zoccola, Jansen, Schulz, 2011) Türkçe uyarlaması yapılmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 18-25 yaş arasındaki, 588 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formunun yanı sıra, Kendine Zarar Verme Davranışı Envanteri, Algılanan Stres Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Sonuçlar ilk olarak, Türkçe Algılanan Strese Yönelik Tepkisellik Ölçeği'nin orijinali ile aynı yapıya sahip, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın bulgularına göre üniversite öğrencilerinin % 47.96'sında kendine zarar verme davranışı görülmektedir. Bu davranışı yapan öğrencilerin, yapmayanlara göre daha yüksek mükemmeliyetçilik ve stres tepkiselliğine sahip olduğu ve işlevsiz baş etme tarzlarını daha fazla kullandıkları gözlenmiştir. Ayrıca, sosyal olarak belirlenmiş mükemmeliyetçilik ve sosyal değerlendirmeye yönelik tepkisellik ile strese yönelik çaresiz ve boyun eğici yaklaşımın kendine zarar verme davranışındaki artışla anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar üniversite öğrencilerinin kendine zarar verme eğilimde, sosyal ve bireysel özelliklerin önemini işaret etmektedir. Çalışmanın bulguları, ilgili alanyazınla birlikte değerlendirilmiş, bu sonuçlardan hareketle önleyici ve sağaltıcı öneriler sunulmuştur.