Mizofoninin pekiştirmeye duyarlılık teorisi sistemleri, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve mükemmeliyetçilik ile ilişkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ERCAN
Danışman: KUNTAY ARCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mizofoni, genellikle diğer insanlar tarafından üretilen belirli seslere (örn. yemek yeme sesleri) karşı azalmış toleransla karakterize bir bozukluktur ve bireylerin yaşamlarını pek çok farklı alanda olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Buna karşın, yeterince araştırılmamıştır ve psikiyatrik tanı sınıflandırma sistemlerinde yer almamaktadır. İlişkili özelliklerin belirlenmesi, söz konusu bozukluğun temelindeki mekanizmaların anlaşılması açısından önemli görünmektedir. Bu araştırmada, mizofoninin pekiştirmeye duyarlılık teorisi sistemleri, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve mükemmeliyetçilik ile ilişkileri incelenmiştir. Bu doğrultuda, Mizofoni Ölçeği, Pekiştireç Duyarlılık Ölçeği, APS-R Mükemmeliyetçilik Ölçeğinin Kısa Formu ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların (N=322) %22'sinde klinik açıdan anlamlı olarak değerlendirilebilecek mizofoni düzeyi tespit edilmiştir. Ayrıca mizofoni düzeyinin kadınlarda erkeklere göre, tedavi gerektiren psikolojik rahatsızlık geçmişi olanlarda ise olmayanlara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Mizofoni ile davranışsal inhibisyon, dövüş-kaç-don sistemi bileşenlerinden kaçma ve donma tepkisi, mükemmeliyetçiliğin standartlar ve çelişki boyutları, uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri (kendini suçlama, diğerlerini suçlama, ruminasyon, felaketleştirme) ve bazı uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileri (planlamaya yeniden odaklanma, kabul) arasında pozitif ilişkiler saptanmıştır. Bunun yanı sıra, uyumsuz mükemmeliyetçilerin mizofoni düzeyinin hem uyumlu mükemmeliyetçilerden hem de mükemmeliyetçi olmayanlardan daha yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet ve psikolojik rahatsızlık geçmişi değişkenleri kontrol edildiğinde, davranışsal inhibisyon ve uyumsuz mükemmeliyetçiliği temsil eden çelişki, mizofoninin anlamlı yordayıcıları olarak belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: mizofoni, davranışsal inhibisyon, dövüş-kaç-don, uyumsuz mükemmeliyetçilik, bilişsel duygu düzenleme