Algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle ilişkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERYEM GÜNGÖR

Danışman: KUNTAY ARCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada algılanan kontrolün obsesif inançlar ve obsesif kompulsif belirtilerle olan ilişkilerinin ve algılanan kontrolün obsesif kompulsif belirtiler üzerindeki yordayıcı etkisinin sınanması amaçlanmıştır. Çalışmada veri toplanması amacıyla Demografik Bilgi Formu, Algılanan Kontrol Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Spielberger Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri, Padua Envanteri Washington Eyalet Üniversitesi Gözden Geçirilmiş Formu ve Obsesif İnanışlar Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Algılanan Kontrol Ölçeği Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik güvenirlik çalışması yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini uygun örnekleme yoluyla seçilen 18 yaş üstü 301 katılımcı oluşturmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre tehdidin kontrolü, stres kontrolü ve duygu kontrolü olmak üzere üç faktörlü yapı elde edilmiş olup, Algılanan Kontrol Ölçeği'nin psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir özelliklere sahip olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci aşaması uygun örnekleme yolu ile seçilen 18 yaş üstü 265 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, algılanan kontrolün hem obsesif inançlarla hem de obsesif kompulsif belirtilerle negatif yönde ve anlamlı düzeyde ilişkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, algılanan kontrolün alt boyutlarından tehdidin kontrolünün obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin alt boyutlarından kendine/başkalarına zarar vermeye yönelik obsesyonel dürtüler ve kendine/başkalarına zarar vermeye yönelik obsesyonel düşünceleri yordadığı saptanmıştır. Elde edilen bulgular literatürdeki bilgiler doğrultusunda tartışılmıştır.