Obsesif kompulsif bozuklukta psikolojik yardım arama tutumlarıyla ilişkili faktörlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ KOÇOĞLU
Danışman: BAŞAK BAHTİYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) kişinin hayatında engel yaratmasına ve oldukça sıkıntı vermesine rağmen profesyonel psikolojik yardım arayışı uzun yıllar ertelenebilmektedir. Bu çalışmada profesyonel yardım arayışı ile ilişkili olabileceği düşünülen semptom şiddeti, girici düşünce içeriği, OKB dışındaki psikolojik semptomlar, algılanan sosyal destek ve içselleştirilmiş damgalanma incelenmiştir. Bu çalışma yaşları 18 ile 59 arasında değişen 328 katılımcı ile yürütülmüştür. Bu katılımcılar OKB Grubu, OKB Belirti Grubu, Kontrol Grubu olmak üzere gruplandırılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Yale Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği Öz- Değerlendirme ve Uzman Değerlendirme Formları, Kısa Semptom Envanteri, Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği, Profesyonel Psikolojik Yardım Arama Tutumu Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma sonucunda ilk olarak, Yale Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği Öz- Değerlendirme Formu'nun psikometrik özellikleri incelenmiş ve ölçeğin OKB'nin şiddetini değerlendirmede güvenilir ve geçerli olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmada, hiç yardım almamış olan OKB Belirti Grubu'nun OKB tanısı olan bireylerle benzer düzey ve içerikte içselleştirilmiş damgalanmaya ve yardım arama tutumuna sahip olduğu bulunmuştur. OKB hastalarının yaşadığı semptom şiddeti ve OKB dışındaki psikolojik semptomlar arttıkça, özel birinden ve arkadaştan algılanan sosyal destek azaldıkça içselleştirilmiş damgalanma artmaktadır. Son olarak, OKB dışındaki psikolojik semptomlar, obsesif düşünceye sahip olmanın istenmeyen durumu gerçekleştireceğine yönelik inanç, ruhsal bir hastalık sebebiyle içe çekilme, algılanan ayrımcılık ve kalıp yargıların onaylanmasının artması olumsuz yardım arama tutumu ile ilişkili iken; aileden ve arkadaştan algılanan sosyal desteğin artmasının olumlu yardım arama tutumu ile ilişkili olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular literatür kapsamında tartışılmış, klinik uygulamalar açısından katkısı ve ileride yapılabilecek çalışmalar için öneriler de bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, İçselleştirilmiş Damgalanma, Yardım Arama Tutumu