Sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançlar ve COVID-19 korkusu ilişkisinde sağlık anksiyetesi ve siberkondrinin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESİN YALÇIN
Danışman: ASLI EYRENCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sağlık anksiyetesi olan kişiler, sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançların etkisiyle hastalıkla ilgili bilgileri felaketleştirici şekilde yorumlama eğilimindedir. Bunun sonucunda sağlıkları hakkında yoğun korku ve endişe yaşarlar. COVID-19 pandemisi koşulları göz önünde bulundurulduğunda, kişilerin sağlıkla ilgili korku ve endişelerinin koronavirüs ile ilgili olması muhtemeldir. Yüksek sağlık anksiyetesi olan kişiler, olumsuz etkilerle başa çıkmak için ısrarla güvence arama davranışlarında bulunabilirler. Ancak siberkondri gibi bir güvence arama davranışı sonunda daha çok korku ve endişe hissedebilirler. Literatürde COVID-19 ile ilgili pek çok yayın olup, bu salgının özellikle psikolojik etkisi ile ilgili çalışmalar kısıtlıdır. Bu sebeple, COVID-19 korkusunu etkileyen faktörlerin ve bu faktörleri belirleyen psikiyatrik değişkenlerin saptanması önem kazanmaktadır. Bu bağlamda bu tezin amacını sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançların COVID-19 korkusu üzerindeki etkisini değerlendirmek ve bu ilişkide sağlık anksiyetesi ve siberkondrinin seri aracılık etkilerini incelemek oluşturmuştur. Araştırmaya 18 – 75 yaş aralığında 140'ı kadın 66'sı erkek olmak üzere toplamda 206 katılımcı dahil olmuştur. Araştırma kapsamında kullanılan ölçme araçları katılımcıların Demografik Bilgi Formu, Siberkondri Şiddeti Ölçeği (SŞÖ), Sağlık Bilişleri Ölçeği (SBÖ), Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (Kısa Versiyon) ve COVID-19 Korkusu ölçeği olmuştur. Araştırmada kullanılacak değişkenlerin katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılaşmasına yönelik bağımsız gruplar t-test, Kruskal Wallis ve One Way ANOVA analizlerinden; değişkenler arası etkiyi belirlemek için çoklu regresyon analizinden; aracılık etkisini ölçmek için ise Hayes tarafından geliştirilmiş PROCESS makrosundan yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançların sağlık anksiyetesi ve siberkondri aracılığıyla COVID-19 korkusunu anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla sağlıkla ilgili işlevsel olmayan inançlar ve COVID-19 korkusu ilişkisinde, sağlık anksiyetesi, siberkondrinin seri aracılık etkileri bulunmuştur.