Somatik hastalığı olan okul öncesi dönem çocuklarında ebeveyn tutumları ve kaygı düzeyinin ilişkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELVIRA TEKINCEER

Danışman: HANDAN DOĞAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi çocuklarda görülen somatik bozuklukların gelişiminde psikolojik faktörlerin etkisinin incelemesidir. Okul öncesi çocuklarda somatik bozukluğun görülmesindeki en önemli psikolojik faktörlerin ise ebeveynlerinin sergiledikleri tutumlar ve çocukların yaşadıkları kaygılar olduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada okul öncesi çocuklarının ebeveyn tutumları ve kaygı düzeyleri incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, somatik bozukluk tanısı alan okul öncesi çocuğa sahip olan 120 ebeveynden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Yeniden Düzenlenen Okul Öncesi Kaygı Ölçeği-Ebeveyn Formu ve Ebeveyn Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 24.0 programı kullanılmış ve ölçeklerin normal dağılım gösterdiği durumlarda parametrik testler, göstermediği durumlarda parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Bu doğrultuda ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla Pearson korelasyon katsayısı, farklılıkların belirlenmesi amacıyla dağılımın normal olduğu durumlarda Bağımsız Örneklemler t testi veya Tek Faktörlü Varyans Analizi dağılımın normal olmadığı durumlarda ise Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri ve etki gücünü belirlenmesi amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre somatik hastalığı olan okul öncesi çocukların kaygı düzeyleri ile genel, otoriter, aşırı koruyucu ve izin verici ebeveyn tutumu arasında pozitif yönlü anlamlı; demokratik ebeveyn tutumu ile arasında ise negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Somatik hastalığı olan okul öncesi çocukların ebeveyn tutumlarının kaygı düzeyleri üzerinde %20 ile %38 arasında etki gücüne sahip olduğu anlaşılmıştır. Bu etki gücünün ise aşırı koruyucu ve otoriter ebeveyn tutumlarından kaynaklandığı belirlenmiştir. Somatik hastalığı olan okul öncesi çocukların kaygı düzeyleri ile cinsiyet ve baba eğitim düzeyi arasında anlamlı bir farklılık olmadığı ancak kardeş sayısı, anne eğitim durumu, anne çalışma durumu, baba çalışma durumu ve ailede ruhsal bozukluk olma durumu ile kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu anlaşılmıştır. Buna göre iki kardeşe sahip çocukların kaygı düzeylerinin üç kardeşe sahip olan çocuklara göre daha yüksek olduğu, anne eğitim düzeyi arttıkça kaygı düzeyinin arttığı, anneler çalıştıkça çocuklarda ayrılık kaygısının daha yüksek olduğu, babalar çalışmadıkça ayrılık kaygısının daha yüksek olduğu ve ailede ruhsal bozukluk oldukça kaygı düzeyinin arttığı anlaşılmıştır. Somatik hastalığı olan okul öncesi çocukların algıladıkları ebeveyn tutumları ile anne çalışma durumu, baba çalışma durumu ve ailede ruhsal bozukluk olma durumu arasında anlamlı bir farklılık olmadığı ancak cinsiyet, kardeş sayısı, anne eğitim ve baba eğitim durumu ile ebeveyn tutumları arasında anlamlı bir farklılık olduğu anlaşılmıştır. Buna göre erkek çocukların algıladıkları izin verici ebeveyn tutumunun kız çocuklarına göre daha yüksek olduğu, kardeş sayısı arttıkça otoriter ebeveyn tutumunun daha yüksek olduğu, eğitim durumu yükseldikçe annelerin demokratik ebeveyn tutumunun da yükseldiği ve babaların da eğitim durumu yükseldikçe demokratik ebeveyn tutumlarının yükseldiği görülmüştür.