Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarının beden imgesi, sağlık kaygısı ve obsesif inançlarla ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZÜM KARADAYI
Danışman: BAŞAK BAHTİYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarıyla ilgili araştırma sonuçları, klinik gözlemler ve teorik görüşler sağlık kaygısı, beden imgesi ile obsesif inançların bu iki problemli yeme örüntüsüyle ilişkili olabileceğini öne sürmektedir. Ayrıca, görece yeni tanımlanan "ortoreksiyanın" bir yeme bozukluğu türü olarak ele alınıp alınamayacağına yönelik tartışmalar da devam etmektedir. Bu nedenle, ortoreksiyanın kavramsallaştırılmasında, rahatsızlığın bozuk yeme tutumlarıyla olan benzerliklerini ve farklılıklarını ilgili değişkenler bağlamında incelemek önem kazanmaktadır. Buradan hareketle, araştırmanın amacı bozuk yeme tutumu ile ortoreksiyanın ilişkisinin incelenmesi ve her iki örüntüde sağlık kaygısı, beden imgesi ve obsesif inançların rolünün araştırılmasıdır. Bu amaçla, araştırmaya yaşları 18-45 arasında (Ort = 26.01, SS = 6.44) değişen 203 kadın ve 178 erkek gönüllü katılımcı dahil olmuştur. Araştırmadaki verilerinin elde edilmesinde Demografik Bilgi Formu, Yeme Tutum Testi, ORTO-11, Çok Yönlü Beden-Self İlişkileri Ölçeği, Obsesif İnanışlar Ölçeği (OİÖ-44) ve Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (Kısa Versiyon) kullanılmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizinin sonuçları, artan sağlık kaygısı, sağlıkla ilgili uğraşlar ve görünüşle ilgili memnuniyetsizliğin hem ortoreksiya hem de bozuk yeme tutumlarını yordadığını göstermektedir. Ek olarak, ortoreksiya ve bozuk yeme tutumları birbirlerindeki artışı açıklamada en büyük payı alırken; obsesif inançlardan aşırı sorumluluk algısı/tehdit beklentisinin yalnızca ortoreksiyanın açıklanmasında rol oynadığı görülmektedir. Ortoreksiya ve bozuk yeme tutumlarının hem kendine özgü yordayıcıları, hem de birbirleriyle olan benzerliklerine dair elde edilen bu sonuçlar, ilgili alanyazın da göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Bu noktada, araştırmanın alanyazına katkıları, gelecek araştırmalar için öneriler ve iki problemli yeme örüntüsünün önlenmesine dair müdahalelere de yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Ortoreksiya, Yeme Tutumu, Sağlık Kaygısı, Beden İmgesi, Obsesif İnançlar.