Sosyal medya bağımlılığı, sosyal medya kullanım motivasyonları ve karanlık üçlü kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP DÖLAY

Danışman: KUNTAY ARCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada sosyal medya bağımlılığı, sosyal medya kullanım motivasyonları ve karanlık üçlü kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda iki araştırma yürütülmüştür. İlk araştırmada Sosyal Medya Kullanım Motivasyonları Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Uyarlama çalışması için 18-69 yaş aralığındaki (Ort. = 30.73, ss = 10.55), 209 kadın (%69.7) ve 89 erkek (%29.7) olmak üzere 300 katılımcıdan Sosyal Medya Kullanım Motivasyonları Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu ve Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak veri toplanmıştır. Elde edilen bulgular, Sosyal Medya Kullanım Motivasyonları Ölçeği Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Sonrasında gerçekleştirilen ikinci araştırmada sosyal medya bağımlılığı, sosyal medya kullanım motivasyonları ve karanlık üçlü kişilik özellikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İkinci araştırma verileri Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Medya Kullanım Motivasyonları Ölçeği ve Kısaltılmış Karanlık Üçlü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini 18-71 yaş aralığındaki (Ort. = 33.44, ss = 10.919) 173'ü kadın (%56.0) ve 133'ü erkek (%43.0) olmak üzere 309 katılımcı oluşturmuştur. Sonuçlar, sosyal medya bağımlılığının, sosyal medya kullanım motivasyonları ve karanlık üçlü kişilik özellikleri ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, demografik değişkenlerin etkisi kontrol edildiğinde, katılımcıların Makyavelizm kişilik özellikleri ve sosyal medyayı sosyal bağlantıları sürdürme ve eğlenme motivasyonları ile kullanım düzeylerinin sosyal medya bağımlılığını yordadığı saptanmıştır. Araştırma bulguları literatür çerçevesinde değerlendirilmiştir.