Benliğin ayrımlaşması ile utanç ve suçluluk: Kişi içi ve kişilerarası duygu düzenleme süreçlerinin aracı rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Psikoloji (İngilizce) Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇEN AS YURTSEVER
Danışman: Ferzan Curun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bowen'ın en temel kavramlarından biri olan benliğin köken aileden ayrımlaşması, bireyin yaşam boyu işlevselliğinde ruhsal bir öneme sahiptir. Ayrımlaşmış bireylerin duygularıyla rahat bir ilişki kurdukları ve yaşamdaki zorlu durumlarla ve belirsizliklerle daha iyi baş ettikleri bulunmuştur. Köken aileden ayrımlaşma ile öz bilinçli duygularından utanç ve suçluluk duyguları arasındaki ilişkiyi anlamak bireylerin sağlıklı benlik gelişiminde önemli bir bileşen olarak görülmüştür. Bu çalışmanın amacı benliğin ayrımlaşması (alt boyutları duygusal kopma, duygusal tepkisellik, iç içe geçme ve ben pozisyonu) ve utanç, suçluluk duyguları arasındaki ilişkide, kişi içi ve kişilerarası duygu düzenlemenin aracı etkilerini incelemektir. Araştırmaya 25 ve 60 yaş aralığında 351 kişi katılmıştır. Katılımcılara Google Forms ve çeşitli seminer aracılığı ile ulaşılmıştır. Bu araştırmada verileri toplamak amacıyla Benliğin Ayrımlaşması-R Ölçeği, Kişilerarası Duygu Düzenleme Ölçeği, Duygu Düzenleme Ölçeği ve Suçluluk- Utanç Ölçeği (SUTÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Ardından, SPSS Process makrosu (v.4.2) kullanılarak aracı etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Benliğin ayrımlaşması ile suçluluk duygusu arasındaki ilişkide kişilerarası duygu düzenlemenin aracılık ettiği bulunmuştur. Benliğin ayrımlaşmasının alt boyutlarından olan duygusal tepkisellik, iç içe geçme ve ben pozisyonu ile suçluluk duygusu arasındaki ilişkide yalnızca kişilerarası duygu düzenlemenin aracılık ettiği sonucuna varılmıştır. Bu bulgulardan farklı olarak, duygusal kopma ile utanç duygusu arasındaki ilişkide kişi içi duygu düzenlemenin aracı etkisi tespit edilmiştir. Alan yazı temelinde sonuçlar tartışılmıştır