Ebeveyn yetkinliğinin zihin kuramı gelişimi üzerine etkisi: Zihin yönelimliliğinin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA KARAALİOĞLU
Danışman: BEGÜM ÖZDEMİR DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, annenin yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisi ile ilişkisini test etmektir. Ayrıca bu çalışmada ikinci temel amaç, bir ebeveyn davranışı olarak kabul edilen zihin yönelimliliğinin aracı rolünün incelenmesidir. Bu çalışmada, annenin ebeveyn yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisinde yordayıcı bir etki olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca yapılan alanyazın incelemesi sonucunda bir ebeveyn davranışı olarak kabul edilen zihin yönelimliliğinin, bu bilişsel ve çevresel iki faktörün yordayıcı etkisindeki aracı rolü olduğu varsayılmaktadır. Bu çalışmanın örneklemini 31 anne ve 32 4-6 yaş arası okul öncesi çocukları (17 erkek/ 15 kız) oluşturmuştur. Araştırma iki oturumda, yüz yüze olarak ve araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. İlk oturumda Zihin Kuramı Test Bataryası çocuklara uygulanmıştır. İkinci oturumda ise Zihin Yönelimliliği Görevi çocuk ve ebeveyne uygulanmıştır. Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği görev öncesi anneler tarafından doldurulmuştur. Bu çalışmada, annenin yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisi ile ilişkisi rapor edilememiştir. Zihin Kuramı başarı düzeyi beklenen şekilde alt boyutlara göre farklılık göstermiştir. Bu çalışma, ebeveyn yetkinliğinin çocuklardaki bilişsel bir beceriye etkisini göstermek amacıyla Türkiye örnekleminde önemli sonuçlar vermiştir. Ayrıca bu becerilerde etkisi olabilecek bireysel farklılıkların incelenmesi konusunda ufuk açıcı olması beklenmektedir. Araştırmamız, ebeveyn davranışlarının çocuklardaki bilişsel becerileri besleyecek ve geliştirecek yolları araştırmak adına yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.