Sanat sosyolojisi açısından tiyatroda sosyal inşâ: Oyuncu-seyirci etkileşimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KEREM TANİK

Danışman: GÜNCEL ÖNKAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması Heinich'in sanat sosyolojisi metodolojisine önerdiği "açıklamayı elden çıkarmadan sanatı içten kavramaya yönelmemiz gerektiği" ana belirlemesinden hareketle, sanat sosyolojisinin yeni kuşak çalışmalarına katkı vermek düşüncesiyle gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda Zolberg'in sanat sosyolojisini oluşturma çabasındaki eleştirisini de dikkate alan tez çalışmasında, Brecht'in tiyatro anlayışındaki "gestus" ve "yabancılaştırma" kavramları toplumsallık bağlamında sosyolojik olarak yeniden ele alınmış ve Pierre Bourdieu'nün düşünümsel ve ilişkisel sosyoloji perspektifinde, günümüz kültürel üretim alanında eserin maddi üretimi kadar anlamının üretimi birey, toplum, sanat, sanatçı, izlerkitle ve tahakküm ilişkileri ekseninde değerlendirilmiştir. Bu tezin Brechtyen tiyatrodaki "gestus" ve "yabancılaştırma" kavramlarına yönelmesi ve çağdaş sosyoloji kuramlarıyla bu kavramların yeni karşılıklarını araması, toplumsal olanın sahnede bedenselleşmesi anlamında sanatı içten kavramaya yönelik bir adımken, oyuncular ve seyirciler için bedenin ve zihnin toplumsal inşasının süreçlerine değinmesi de, sosyolojinin açıklamacı anlayışını koruması anlamına gelmiştir.