Üstbilişler ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınma stratejilerinin aracı rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: JÜLİDE CEREN YILDIRIM
Danışman: BAŞAK BAHTİYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma üstbilişler, yaşantısal kaçınma ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamıştır. Kişilerin özellikle içsel olumsuz deneyimlerden uzaklaşma çabasına karşılık gelen yaşantısal kaçınma, farklı kaçınma stratejilerini kapsamaktadır. Bu stratejilerin değerlendirilebilmesi için, bu çalışmada ilk olarak Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği (Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire; Gamez, Chmielewski, Kotov, Ruggero ve Watson, 2011) Türkçe'ye uyarlanmış ve 18-40 yaş aralığındaki 407 katılımcıdan oluşan, klinik olmayan bir örneklemde ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu uyarlama için Demografik Bilgi Formu, Kabul ve Eylem Ölçeği-II, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği ile Bilişsel Duygusal Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. İlk çalışmanın bulguları, Türkçe Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. İkinci çalışmada üstbilişlerin ve yaşantısal kaçınma stratejilerinin psikolojik belirtilerle ilişkisi incelenmiştir. 18-40 yaş aralığında 564 katılımcı ile yürütülen bu çalışmada Demografik Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği-30, Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği, Durumsal-Sürekli Kaygı Envanteri-Sürekli Kaygı Formu, Penn State Endişe Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. İkinci çalışmanın bulguları, üstbilişlerin ve yaşantısal kaçınma stratejilerinin psikolojik belirtilerle pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, yaşantısal kaçınma stratejilerinin psikolojik belirtileri üstbilişlerin ötesinde yordadığı görülmüştür. Son olarak, üstbilişler ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide farklı yaşantısal kaçınma stratejilerinin aracı rolünün olduğu bulunmuştur. Çalışmanın bulguları ilgili alanyazın ile birlikte değerlendirilmiş; çalışmanın klinik alana katkıları sunulmuş ve gelecek çalışmalar için önerilere yer verilmiştir.