Yoğun annelik kültüründe çocuk yetiştirmenin tüketimle olan ilişkisinin kültürel, ekonomik ve sosyal perspektiften incelenmesi: İstanbul anneleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAHAR ÇAKIR

Danışman: CEREN ALKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, günümüzde annelerin çocuk yetiştirme pratikleri ve anneliği deneyimleme süreçleri, Hays'ın (1996) geliştirmiş olduğu "yoğun annelik" kavramı çerçevesinde incelenmektedir. Yoğun annelik kültürünün oluşumunu etkileyen toplumsal değişimler ele alınarak, özellikle küreselleşme, teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler, neoliberal politikalar ve bu politikaların annelik üzerindeki yansımaları tartışılmaktadır. Çalışmada, Türkiye'de yoğun annelik kültürünün oluşum nedenleri sorgulanarak, bu kültürün temelinde yer alan uzman bilgisi, risk, güvenlik ve özdenetim kavramlarının anneliğin inşa sürecine etkisi incelenmektedir. Ayrıca, annelerin bu kültüre yönelik baş etme stratejileri, çocuk yetiştirme ve tüketim pratikleri üzerindeki ekonomik, sosyal ve kültürel etkiler analiz edilmektedir. Bu bağlamda, İstanbul'da yaşayan, farklı gelir gruplarından ve çalışma durumlarına göre çeşitlenen, 0-3 yaş arası çocuğu olan annelerle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Açık uçlu soruların kullanıldığı nitel araştırma yöntemiyle, 30 katılımcıdan elde edilen mülakat verileri ve gözlemler doğrultusunda, annelerin çocuk yetiştirme ve tüketim pratikleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu tez, mevcut kültürel bağlamın annelik deneyimlerini nasıl şekillendirdiğini ve annelerden beklenen maddi ve manevi performansı sorgularken, aynı zamanda risk toplumu bağlamında uzman bilgisine verilen önemi de tartışmaktadır. Annelerin sosyal, kültürel ve ekonomik sermayeleri göz önünde bulundurularak, bu süreç Bourdieucu bir perspektiften analiz edilmiştir. Çocuk yetiştirme ve tüketim pratiklerini yoğun annelik kültürü bağlamında ekonomik, sosyal ve kültürel açılardan ele alan çalışmaların sınırlı olduğu gözlemlenmiştir.