Tarihsel süreçte anıtsal yapı ve çevrelerinin değişim ve dönüşümü: Gaziantep camileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ATAŞ
Danışman: İLTER BÜYÜKDIĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gaziantep tarihi kent merkezi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin güneyinde, tarih boyunca sınır kenti olması ve ticari güzergâhlar üzerinde bulunması sebebiyle birçok sosyo-kültürel değerlere sahip, kent tarihinde mimari gelişimin nedenlerinin araştırılabilmesine imkân veren, önemli bir merkezdir. Gaziantep kenti özelinde camilerin kent dokusuyla ve mekânsal oluşumlarla karşılıklı etkileşimleri ve bu yapıların çevresiyle birlikte günümüze kadar geçirdiği değişimler, onarım ve restorasyon uygulamaları incelenmiştir. Dini yapıların kentsel mekân olgusunun gelişimine etkisi ya da kentsel mekânsal oluşumların dini yapıların mimari oluşumlarına katkısı göz önünde bulundurularak, bu yapıların tarihi kent merkezlerinde bugünkü kullanımlarıyla korunabilmeleri önemlidir. Çalışmada Gaziantep'te yer alan 12. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında inşa edilmiş camilerin kent içindeki konumları, yapım teknikleri, malzemeleri, günümüze kadar gelen süreçte geçirdiği onarımlar, değişimler ve çevreleriyle birlikte korunma sorunları ile ilgili verileri saptanarak yapım tipolojisini ortaya koyan bir araştırma sistematiği geliştirilmiştir. Bu bağlamda 11 adet cami ayrıntılı olarak incelenmiştir. Osmanlı arşivlerinde bulunan yazılı ve görsel kaynaklar araştırılmış, dönemlere ilişkin haritalar, 19. yüzyıldan itibaren farklı tarihlerde çekilmiş fotoğraf ve hava fotoğrafları gibi belgelerle tek yapı ölçeğinde camiler ve yakın çevrelerinin değişmişlikleri analiz edilmiştir. Komşu kentlerdeki camilerin, Gaziantep camileri ile olan mimari benzerliklerinin çözümlenmesi amacıyla, konum, plan ve mimari detaylar bağlamında tipolojik araştırması yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: Gaziantep, Cami, Tipoloji, Kentsel Koruma