Bir ideolojiler alanı olarak ikinci dünya savaşı ve siyasal propaganda: 1939-1945 savaş dönemi afişlerinin karşılaştırılmalı analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İLETİŞİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL SARP AYKURT

Danışman: GÜRDAL ÜLGER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 1939-1945 yılları arasında gerçekleşen İkinci Dünya Savaşı'nda, Müttefik ve Mihver bloklar içerisinde yer alan ülke ve güç odaklarının siyasal propagandalarıyla birlikte, bu çerçevede üretilen afişlerin hangi amaçlarla ve nasıl kullanıldığına ilişkin soruyu yanıtlamaya odaklanmıştır. Araştırmadaki amaç, savaş süresince kullanılan savaş ve işgal propagandası bağlamlı afişlerin sunumundaki ideolojik kodların ortaya konma süreçlerinin izlenmesi ve bulguların karşılaştırılmalı olarak incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle araştırmanın kimlik bilgilerine ve yöntemine ilişkin bilgiler paylaşılmış, sonrasında ise propagandanın kurumsallaşma tarihinden başlanarak, ilişkili kavramlara değinilmiş; propaganda, ideoloji ve savaş bağlamında savaşı hazırlayan dönem ve savaş konjonktürü masaya yatırılmıştır. Çalışmanın araştırma kısmında ise Müttefik ve Mihver güçlerin propaganda anlayışlarından bahsedilerek, 10 farklı güç odağı için seçilen toplamda 40 afiş göstergebilim ile propaganda ve algı yönetimi teknikleri bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak ise bulgulara göre sınanan 11 farklı varsayım, ideolojik veçhe ve kültürel boyutlarıyla karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Çalışma, propagandanın savaş döneminde ideolojilerle birlikte kapsamlı bir güce dönüştüğünü ve günümüze önemli bir birikim devrettiğinin yadsınamaz olduğunu farklı açılardan göstermiştir.