Müşteri mi taraftar mı? İstanbul futbol kulüplerinin taraftarları üzerine niteliksel bir çalışma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER BURAK KALPAKLIOĞLU

Danışman: FERHAT DEĞER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada futboldaki endüstriyelleşmenin futbol taraftarlarını nasıl etkilediği anlaşılmaya çalışılmıştır. Futbolun televizyonda kendisine yer bulmasıyla beraber futbol dünyanın her yerine ulaşmış ve sınırları genişlemiştir. Oyunun bu kadar küreselleşmesinde televizyonun etkisi büyük olmuştur. Bu tezde endüstriyel futbol ile beraber değişen taraftarlık profilleri Adorno ve Horkheimer'ın kültür endüstrisi kavramı üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Stadyumlarda katılımcı gözlem yapılmış ve Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Fatih Karagümrüklü toplam 23 taraftar ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler ışığında endüstriyel futbolun getirdiği değişim ile beraber statlardaki taraftarların seyircileştiği ve agresif taraftar profilinin de disipline edildiği sonucuna ulaşmıştır. Buna karşılık tribüncülerin endüstriyel futbolun uygulamalarından rahatsız olduğu ve futbolun endüstriyelleşmesine muhalefet ettikleri görülmüştür. Özellikle passobilet ve 6222 sayılı sporda şiddetin önlenmesine ilişkin yasanın futbol taraftarlarınınen fazla şikayet etikleri ve endüdtriyel futbolun statlardaki "trbüncülük geleneğini" bastırmaya yönelik uygulamalar olduğu görüşü taraftarlar tarafından paylaşılmıştır. Bu bakımdan taraftarın bir yandan müşterileşirken bir yandan da endüstriyel futbol ile aralarında gerilimli bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.