ÇOCUK TİYATROSUNDA KAPSAYICILIK, ÇEŞİTLİLİK, EŞİTLİK VE ATTAFESTİVAL
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SAHNE SANATLARI ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİLAN KOCAMEŞE
Danışman: Fatma Keçeli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocuk tiyatrosu, hem sanatsal ifade hem de sosyal öğrenme açısından kritik bir alan olup, farklılıkların temsili açısından önemli bir platform sunar. Ancak bu platform, kapsayıcılık, çeşitlilik ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda işlevini ne ölçüde yerine getirebilmektedir? Bu sorunun yanıtı, büyük ölçüde çocuk algımıza bağlıdır. Çocuk ve çocukluk kavramları tarih boyunca farklı şekillerde ele alınmış olsa da, genellikle yalnızca yetişkinlikten ayrılan biyolojik bir kategori olarak değerlendirilmiştir. Çocuğun, yetişkinliğe hazırlık sürecinde olduğu yönündeki yaygın varsayım; çocuklara yönelik sanatsal ve sosyal faaliyetlerin, çoğu zaman yetişkinlerin öğretme arzusuna hizmet edecek şekilde tasarlanmasına neden olmuştur. Ana akım çocuk tiyatrosu da benzer biçimde, temel hedefini çocuklara "doğru" olanı öğretmek ve yol göstermek olarak belirlemiş, bu durum sanatsal yönün geri planda kalmasına yol açmıştır. Bu tez, çocuğun yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir inşa olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Bu bağlamda, çocuk tiyatrosunun çocuğun özneliğini gözeten, çocukların sesini ve deneyimlerini sahneye taşıyan; kapsayıcılık, çeşitlilik ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda yeniden düşünülmesi gerekliliği vurgulanmaktadır. Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çocuk ve çocukluk kavramları tarihsel süreç içinde ele alınarak sosyal bilimlerin ve fen bilimlerinin bu kavramlara yaklaşımları incelenecektir. Ayrıca eğitim sisteminin çocukluk üzerindeki araçsallaştırıcı etkisi tartışılacak ve alternatif çocukluk tahayyülleri üzerine düşünceler sunulacaktır. İkinci bölümde çocuk tiyatrosunun tarihsel gelişimi ele alınarak, sanatsal ve pedagojik yönleri değerlendirilecektir. Üçüncü bölümde ise kapsayıcılık, çeşitlilik ve eşitlik kavramları kuramsal düzlemde açıklanacak; bu ilkelerin çocuk tiyatrosundaki yansımaları ve farklı toplumsal kimliklerin sahne üzerindeki temsili irdelenecektir. Son bölümde ise Atta Festival kapsamında sahnelenen çocuk oyunlarından örnekler analiz edilerek, söz konusu ilkelerin pratikte nasıl karşılık bulduğu ortaya konacaktır.