1960 dönemi Türk sinemasında işçi sınıfının temsili ve ilk işçi sınıfı filmi örneği olarak "Karanlıkta Uyananlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN ÜNAL
Danışman: HAKAN AYTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye çok partili yaşama geçişle beraber dünya hâkim olan kapitalist düzeni yakalamaya çalışmıştır. Oldukça çalkantılı bir dönem olan çok partili hayatın getirdiği yeni ekonomik düzen, iç göçleri arttırarak insanları büyük kentlerde toplamıştır. Artık üretim büyük fabrikalarda gerçekleşmektedir ve buralarda çalışan insanlar yeni bir sınıf olan işçi sınıfını oluşturmuşlardır. Neoliberal ekonomiye ayak uyduran patronlar ise daha fala kar edebilmek için fabrikalarda emeğini satan işçilere hakkını vermemekte ve bu durumda işçilerin en büyük sorunu haline gelmektedir. Bu süreçte özellikle 1960'lı yıllardan sonra üretilen filmler, şehirleşmeyle beraber toplumun önemli bir parçası olarak ortaya çıkan 'işçi' sınıfını sinemaya taşır. Ancak sinemada temsil edilen işçiler gerçekten sınıfsal sorunlarıyla yani ekonomik, siyasal, sendikal sorunlarıyla ele alınıyor mudur? Yoksa sadece film senaryosunu tamamlamak için fonun bir parçası olarak mı ele alınmıştır? Bu çalışmada 1960'lı yıllarda çekilen ve içeriğinde işçi sınıfını barındıran filmlerin sınıfı ne düzeyde temsil ettiği incelenerek, ayrıksı bir örnek olan Ertem Göreç'in Karanlıkta Uyananlar filmindeki işçi sınıfının mücadele biçimi, Mücadele araçları ve yöntemi çözümlenerek Karanlıkta Uyananlar filminde işçi sınıfının nasıl temsil edildiği ortaya konmaktadır. Sinemamızda birkaç örnek dışında işçilere gerektiği kadar yer verilmediği görülmektedir. İşçiler ya aşk serüveni içinde dramatik etkiyi arttırmak için bir fon olarak kullanılmış ya da Yeşilçam kalıplarıyla tek kurtuluşun kısa yoldan zengin olmaktan geçtiği fikrini ve umudunu aşılamak için kullanılmıştır. Bu bağlamda Karanlıkta Uyananlar filmi işçi sınıfını gerçek anlamda kendi ekonomik sorunlarıyla ele almış, işçi sınıfının mücadelesine değinmiş ve mücadele araçlarını göstermiştir. İşçi sorunlarına açıkça değinmesi ve sorunların çözümü konusunda yol gösterici bir yol üstlenmesi açısından Karanlıkta Uyananlar Türk Sinemasında özel bir yere sahiptir. Anahtar Kelimeler Karanlıkta Uyananlar, İşçi sınıfı, İşçi sınıfı mücadelesi, Türk sineması, Toplumsal değişim, Söylem Analizi