Sosyal yapının tüketim ilişkilerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KORAY SARIKAYA

Danışman: GÜNCEL ÖNKAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"İhtiyaç", iktisat biliminin muğlâk kavramlarındandır. Modern kapitalist sistemin kitlesel üretiminin devamlılığı kitlesel tüketime dayanmaktadır. "Tüketim toplumu" olarak nitelendirilen bu yeni toplum yapısında ihtiyaçların manipülasyonu ve "tükettirme" çabası önemli olgular olarak hayatımızda yer almaktadır. Bu çalışmada sosyal yapının unsurları olan ekonomik, sosyal, kültürel ve teknolojik belirleyicilerle tüketimin yönlendirildiği, yeni düzende yabancılaşan ve şeyleşen bireylerin bu manipülasyona ne şekilde açık hale geldiği konusu ele alınmaktadır. Ayrıca kredilendirme ve kredi kartı kullanımı gibi ödeme araçlarıyla tüketimin kolaylaşması ve artması konusu irdelenmektedir. Çalışmada kuramsal temel, bir niteliksel çalışma metodu olan, odak grup görüşmeleriyle derinlemesine ele alınmıştır. Çalışma sonucunda özellikle sosyal ve ekonomik belirleyicilerin tüketimin yönlendirilmesinde oldukça etkili olduğu görülmüştür. Küreselleşmenin etkisiyle kültürel belirleyicilerin tüketim üzerinde etkisinin azaldığı gözlemi çalışmanın diğer bir çıktısıdır. Ekonomik sistemin mübadele aracı olan kredilendirme ve kredi kartıyla ödeme yöntemlerinin, "yalancı alım gücü" oluşturduğu ve tüketimin artışında önemli etkilere sahip olduğu görülmüştür. Netice itibariyle yapısal belirlenimin, kapitalist sistemin gerektirdiği şekilde, ihtiyaçları manipüle ettiği ve tüketimi arttırdığı; diğer bir ifadeyle tüketim konusunda, kişisel karar mekanizmalarını ve özgür seçim yetisini zayıflattığı görülmüştür.