Osmanlı Dönemi Rum Ortodoks kiliselerinin mimari özellikleri ve koruma önerileri: Bursa örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET FATİH AYDIN
Danışman: İlter Büyükdığan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bursa ve Cumalıkızık Yönetim Planı 2014 yılında kabul edilmiş ve aynı yıl Bursa'nın planda belirlenmiş olan tarihî alanları UNESCO Dünya Mirası Listesine girmiştir. Yönetim Planı içinde yer alan yapıların büyük çoğunluğu Osmanlı Dönemi eserleridir. Ancak, Bursa'nın Osmanlı hâkimiyeti öncesi de sahip olduğu kadim bir tarihî geçmişi bulunmaktadır. Bursa; Eski Çağ'dan itibaren pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir yerleşimdir. Bursa'nın Osmanlı hâkimiyetine girdiği 1326 (H.726) yılı öncesine kadar, bölgede yaşayan Rumların inşa etmiş oldukları ibadethanelerin bir kısmı günümüze de ulaşmıştır. Ancak Tanzimat Fermanı'na kadar geçen süre, Hristiyan tebaanın yeni ibadethane yapamadığı, mevcut olanları onarmak için de belli kısıtlamalara tabi oldukları bir dönemdir. Osmanlı, her ne kadar gayrimüslimleri inanç ve ibadet konusunda serbest bırakmış olsa da, ibadethaneler ile ilgili inşa ve onarım faaliyetlerine önemli kısıtlamalar getirmiştir. İmparatorluğun son dönemlerinde ortaya çıkan Batılılaşma çabaları ve bu doğrultuda uygulanan pek çok alandaki reform çalışmaları ile 19. yüzyılın ortalarında bu kısıtlamalar büyük oranda ortadan kalkmış ve gayrimüslimlere yeni ibadethanelerin yapımı için izin verilmiştir. Tezin konusu da ağırlıklı olarak bu izinler sonrasında inşa edilmiş olan Rum Ortodoks kiliseleridir. Ancak ayrıntılı olarak incelenen onbeş kiliseden dördü Tanzimat Fermanı öncesinde, 19. yüzyılın ilk yarısında inşa edilmiştir. Tez kapsamında kiliselerin güncel durumları fotoğraf ve çizimlerle belgelenmiş, ilk inşa edildikleri tarihteki durumlarının tespiti amacıyla restitüsyon çalışmaları ve çizimlerine yer verilmiş, koruma problemlerine değinilmiş, gelecek yıllara ilişkin de korunmaları ve yaşatılmaları için koruma önerileri ortaya konmuştur.