Kadınların hayatında bir kırılma olarak annelik ve annelik zamanlamasına etki eden faktörler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE AYSU GÜMÜŞ

Danışman: NURGÜN OKTİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, çoğunluğu İstanbul'da yaşayan kadınların anneliğe dair düşüncelerini ve annelik zamanlamasını belirleyen faktörleri anlamayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, doygunluğa ulaşana dek 43 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Görüşmeler, 30 yaş üstü olup çocuğu olmayan ve çocuk sahibi olmayı isteyen ya da bu konuda kararsız olan 23 ve ilk çocuğunu 30 yaş ve üzerinde doğurmuş 20 kadın olmak üzere iki ayrı grupla yapılmıştır. Bulgular, anneliğin kadınların yaşamında bir kırılma yaratacağı fikrinin her iki grupta da hâkim olduğunu ancak bu kırılmanın olumsuz olacağına dair inancın çocuğu olmayan kadınlarda daha yaygın olduğunu ve bu söylemlerin onları çocuğu olan kadınlardan daha fazla etkilediğini göstermektedir. Çocuğu olan kadınlar, değişen koşulları hayatlarına entegre etmenin yollarını bulmuş görünmektedir. Örneklemdeki kadınlar çocuğun psikolojik sağlığına ve gelecekteki travmalarına ilişkin kaygılar taşımakta ve bu durum annelik planlamasında belirleyici olmaktadır. Zamanlama kararlarını etkileyen temel faktörler arasında kariyer ve partner en başta olmak üzere, ekonomik ve politik belirsizlikler de öne çıkmıştır. "Doğru" partnerin varlığı ile çocuğa dair istek ve zamanlama konusundaki uyumlar, bu içsel müzakerelerde belirleyici niteliktedir. Ayrıca biyolojik yaş, kadınlar için önemli bir sınır çizmeye devam etmektedir. Araştırmanın teorik çerçevesi; Giddens'ın modernite ve bireysel kimlik kuramı, Beck ve Beck-Gernsheim'ın bireyselleşme ve tercih biyografisi yaklaşımları, Foucault'nun biyopolitika ve kendilik teknolojileri kavramları ile feminist annelik eleştirileri, özellikle de Rich'in "annelik" ve "annelik etme" ayrımı üzerinden şekillendirilmiştir. Türkiye'de annelik zamanlaması üzerine nitel bir araştırmanın eksikliğini gidermeyi hedefleyen bu çalışma, kadınların öncelikleri ve düşüncelerine ışık tutarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.