Tedarik zinciri süreçleri ve iyi uygulamalarının tedarik zinciri performansına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ULUSLARARASI LOJİSTİK VE TİCARET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH TAYFUN NAMDAR
Danışman: MEHMET TANYAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde artan rekabet ve küreselleşen ekonomi nedeniyle, Tedarik Zinciri performansı iyi olan işletmeler önemli bir avantaj yakalamaktadır. Tedarik Zincirindeki aksamalar ve bozulmalar şirketlerin finansal performansını olumsuz şekilde etkilemiştir. Bu nedenle şirketler Tedarik Zincirini performanslarını arttırabilmek için çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmada Tedarik Zinciri performansını etkileyen süreç ve iyi uygulamalar incelenmiştir. Çalışmada süreç ve uygulamalar belirlenirken, standartlaştırmayı sağlamak ve çalışmanın sonunda geliştirilen modelin uygulanabilirliğini kolaylaştırmak için SCOR model referans alınmıştır. Performans ölçümünde de Güvenilirlik boyutuna odaklanılmış ve performans Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı ile ölçülmüştür. Çalışmanın ilk aşamasında SCOR modeldeki Seviye 1 ve Seviye 2 süreçlerin performansa olan etkileri araştırılmıştır. En fazla etkiye sahip süreçler belirlenmiş ve bu süreçlere bağlı 43 adet iyi uygulama çıkarılmıştır. Daha sonraki aşamada Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı'nın bileşenleri AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Belirlenen bu ağırlıklar çerçevesinde, 43 iyi uygulamanın performansa olan etkisi değerlendirilmiş ve iyi uygulamalar TOPSİS yöntemiyle ağırlıklandırılmıştır. Çalışmanın son aşamasında geliştirilen modelin sektörde uygulaması yapılmış ve belirlenen iyi uygulamaların kullanım dereceleri ile Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı arasında kuvvetli bir ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonunda Tedarik Zinciri performansını en fazla etkileyen uygulamaların ağırlıkları ile beraber çıkarıldığı ve çalışmanın kapsamı ile sınırlı örnek bir model geliştirilmiştir. Oluşturulan bu modele göre kapsama giren şirketler kendi puanlarını hesaplayabilmekte ve diğer şirketler ile karşılaştırabilmektedir. Modele göre hesaplanan uygulama skoru ne kadar yüksek olursa, Mükemmel Sipariş Karşılama Oranı'nın da aynı derecede yüksek olması beklenmektedir. Geliştirilen bu metodoloji ile beraber, çalışma farklı kapsamlarda tekrarlanabilir ve farklı şirketlerde uygulanabilecek modeller geliştirilebilir. Bu modeller ile işletmeler kendi performanslarını değerlendirme ve iyileşme noktalarını belirleme imkanı elde edeceklerdir. Şirketler modeli kullanarak kendilerini değerlendirme ve performanslarını iyileştirmek için hangi süreç ve uygulamalara odaklanmaları gerektiğini görebileceklerdir. Bu çalışma ile Tedarik Zinciri performansını iyileştirmek isteyen şirketler için farklı bir bakış açısı sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın aynı zamanda SCOR modeli referans alarak standart Tedarik Zinciri süreç ve uygulamaları ile performans ilişkisini incelemesi ile literatüre önemli bir katkı yapması beklenmektedir.