Stratejik kararların, iş tatmini, çalışan motivasyonu ve kârlılık üzerine etkisi: Bankacılık sektöründe bir uygulama
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET UĞUR ÖNCEL
Danışman: İHSAN GÜLAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı yöneticilerin vermiş oldukları stratejik kararların çalışanların iş tatminleri, motivasyonları ve kârlılık algıları üzerindeki etkisini inceleyerek bu durumun bankacılık sektörünün gelişimindeki rolünü ortaya koymak olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında sadece 5 mevduat bankasına odaklanılmıştır. Bu 5 banka "kolayda örneklem" yöntemiyle seçilmiş olup, araştırmacının iletişiminin olduğu bireylerin çalışıyor olmasından ötürü rahatça erişim sağlayabileceği ve gerekli verileri hızlı bir şekilde toplayabileceği bankalardan oluşmuştur. Her bankadan toplamda 80'er kişiye anketler e-mail aracılığı ile gönderilmiştir. Toplam 400 anket yapılması hedeflenmiş olsa da toplam 318 adet geçerli olarak belirlenmiş ve analiz kapsamına alınmıştır. Bulgular SPSS 24.0 yardımı ile analiz edilerek sonuçlara ulaşılmıştır. Çıkan sonuçlar göstermiştir ki banka çalışanları, çalıştıkları bankalarını stratejik karar verme başarısı açısından oldukça iyi görmektedirler. Ancak, her ne kadar başarılı bulsalar da, kararların rasyonellik noktasındaki görüşleri orta sınırın çak az üzerinde bulunmuştur. Özellikle iş tatmini toplam ölçek değeri ve motivasyon toplam ölçek değeri katılımcılar arasında oldukça düşük bulunmuştur. Araştırma sonuçlar aynı zamanda banka çalışanlarının sübjektif karlılık algılarının da orta sınır değer olan 3,5'in çok az üzerinde olduğunu ortaya koymuştur. Bu araştırma kapsamında yapılan korelasyon analizi sonuçları göstermiştir ki iş tatmini toplam puanı ile stratejik karar vermenin "rasyonellik" alt boyutu arasında; iş tatmini alt boyutlarından "yükselme" boyutu ile stratejik karar vermenin "rasyonellik" alt boyutu arasında; motivasyon ölçeği alt boyutlarından "dışsal düzenleme-maddesel" ile stratejik karar vermenin "rasyonellik" alt boyutu arasında; motivasyon toplam puanı ile stratejik karar vermenin "çatışma" alt boyutu arasında; stratejik karar vermenin toplam puanı ile motivasyon ölçeği alt boyutlarından "motive olamama" arasında; algılanan karlılık performansı toplam puanı ile motivasyon ölçeği toplam puanı arasında; stratejik karar vermenin "belirsizlik" alt boyut ile motivasyon ölçeği alt boyutlarından "motive olamama" arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Ancak farklı olarak motivasyon ölçeği alt boyutlarından "içe yansıtılan düzenleme" ile stratejik karar vermenin "çatışma" alt boyutu arasında; motivasyon toplam puanı ile "çatışma" arasında; iş tatmini alt boyutlarından "iş arkadaşları" boyutu ile stratejik karar vermenin "belirsizlik" alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir ilişki bulunmaktadır. Bu araştırma kapsamında yapılan regresyon analizi sonuçları da önemli bulguları ortaya koymuştur. Buna göre stratejik karar verme toplam puanının iş tatmini alt boyutlarından "işin yapısı" üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ancak negatif bir etkisi bulunmaktadır. Farklı olarak stratejik karar verme toplam puanının motivasyon alt boyutlarından "motive olamama" üzerinde; iş tatmini toplam puanının algılanan karlılık performansı üzerinde; motivasyon toplam puanının algılanan karlılık performansı üzerinde; iş tatmini toplam puanının motivasyon toplam puanı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi bulunmaktadır. Stratejik karar verme toplam puanının algılanan kârlılık performansı üzerinde ise bir etkisine rastlanmamıştır. Aracı-moderatör etkisini test etmek amacıyla yapılan analizler göstermiştir ki stratejik kararların çalışanların karlılık algıları üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak sonraki aşamalarda yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular iş tatmininin dâhil edilmesiyle oluşan modelinin, çalışanların karlılık algıları üzerindeki değişimi açıklamada ilave katkı sağladığını göstermektedir. Yine moderatör etkinin araştırıldığı bir başka analizde çıkan sonuçlar göstermiştir ki stratejik kararların çalışanların karlılık algıları üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır. Ancak sonraki aşamalarda yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular çalışan motivasyonun dâhil edilmesiyle oluşan modelin, çalışanların karlılık algıları üzerindeki değişimi açıklamada ilave katkı sağladığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre, stratejik kararlar motivasyon alt boyutlarından "motive olamama" alt boyutunu etkilemektedir. Ancak bu boyut, çalışanların karlılık algıları üzerinde istatistik olarak anlamlı bir etkiye sahip değildir. Anahtar Kelimeler: Strateji, İş Tatmini, Çalışan Motivasyonu, Karlılık, Bankacılık.