Okul öncesi dönemindeki çocukların sosyal problem çözme becerisi: oyuncu ebeveynliğin ve duygu düzenlemenin rolü

DAMLA DEMİR

Okul öncesi dönemindeki çocukların sosyal problem çözme becerisi: oyuncu ebeveynliğin ve duygu düzenlemenin rolü

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DAMLA DEMİR

Danışman: BEGÜM ÖZDEMİR DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Oyuncu ebeveynlik, ebeveynlerin çeşitli ebeveyn-çocuk etkileşim bağlamlarında kendiliğinden, eğlenceli, esnek ve yaratıcı bir şekilde hareket etme becerisini ifade eder. Yakın tarihli araştırmalar, ebeveyn oyunculuğu ile çocukların sosyal ve duygusal gelişimi arasında ilişki olduğunu göstermektedir (Levavi vd., 2020; Shorer vd., 2019). Buna ek olarak, araştırmalar annelerin oyunbazlığının çocukların duygu düzenleme ve duygusal başa çıkma stratejileriyle ilişkili olduğunu ve okul öncesi çocukların prososyal davranışlarının gelişiminde önemli olduğunu göstermiştir (Cabrera vd., 2017; Blair vd.,2004). Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların ebeveyn oyunculuk düzeyi ve duygu düzenleme becerilerinin çocukların sosyal problem çözme becerileri üzerindeki yordayıcı rolünü incelemektir. Çalışmaya 4-6 yaş arası kırk dört çocuk (Ort= 59,96 aylık, SS=8,54, K=25) ve anneleri katılmıştır. Araştırma araştırmacı tarafından yüzyüze gerçekleştirilmiştir. İlk olarak annelerden Duygu Düzenleme Ölçeğini (Batum ve Yağmurlu, 2007; Shields ve Cicchetti, 1997) doldurmaları istenmiştir. Ardından anne-çocuk ikilisine serbest oyun görevi uygulanmıştır. Ebeveyn oyunculuğu 10 dakikalık ebeveyn-çocuk oyun etkileşimi ile değerlendirilmiştir (Garcia vd., 2017). Son olarak çocukların sosyal problem çözme becerileri Wally Sosyal Problem Çözme Testi kullanılarak değerlendirilmiştir (Kayılı ve Arı, 2013). Bulgular, çocukların yaşı ile sosyal problem çözme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir (p<.01). Hipotezimizin aksine, analizler ebeveynin oyunculuk düzeyi ve çocuğun duygu düzenlemesinin, çocuğun sosyal problem çözme becerisini yordamadığını göstermiştir. Öte yandan, Türkiye'de yaşayan annelerin oyunculuk davranışlarını inceleyen ilk çalışma olan bu çalışmanın gelecekteki araştırmalar için yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Mevcut çalışma ebeveynlerin paralel ya da ortak oyun oynayıp oynamadıklarını değerlendirmemiştir ki bu da iskele kurmanın gerçekleşmesi için gereklidir. Öte yandan çocuğun ebeveynin oyun dolu yaklaşımlarına verdiği tepki incelemeye alınmamıştır. Bu nedenle, gelecekte ebeveynlerin ve çocukların ne tür bir oyun etkileşimi içinde olduklarını değerlendirmek faydalı olacaktır. Dolayısıyla, oyuncu ebeveynlik ve çocuktaki sosyo-duygusal sonuçları arasındaki uzun vadeli ilişkileri etkileyebilecek faktörleri araştırmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.