Çocukluk çağı travmaları, şema alanları ve yaygın anksiyete belirtileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEYDA ÖZDEMİR BÜLBÜL
Danışman: KUNTAY ARCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, çocukluk çağı travma deneyimi ile yaygın anksiyete semptomları arasındaki ilişkide, zedelenmiş otonomi ve performans (şema boyutları: başarısızlık, karamsarlık, terkedilme/istikrarsızlık, iç içe geçme/bağımlılık, hastalıklar ve zarar görmeye karşı dayanıksızlık) ve diğeri yönelimlilik (şema boyutları: cezalandırma, kendini feda) alanlarında yer alan şemaların aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'de yaşayan, 18-67 yaş arasında (Ort. = 46.7, SS = 12.7) 327 kadın ve 238 erkek olmak üzere toplam 565 gönüllü katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği, Young Şema Ölçeği Kısa Formu, Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonuçları, çocukluk çağı travma deneyimi alt boyutlarının (fiziksel ihmal, duygusal ihmal, fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar, aşırı koruma ve kontrol) tamamının, şema boyutları ve yaygın anksiyete semptomları ile pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, tüm şema boyutları ile yaygın anksiyete semptomları arasında da pozitif ve anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, çocukluk çağı travma deneyimi, depresif semptomlar ve zedelenmiş otonomi ve performans şema alanının, yaygın anksiyete semptomlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Aracılık analizi bulguları, zedelenmiş otonomi ve performans alanında yer alan şemaların, çocukluk çağı travma deneyimi ile yaygın anksiyete semptomları arasındaki ilişkide tam aracılık rolü üstlendiğini; diğeri yönelimlilik alanında yer alan şemaların ise bu ilişkide kısmi aracılık etkisi olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, yaygın anksiyete semptomlarının gelişimi ve sürdürülmesinde çocukluk çağı travmatik deneyimlerinin ve erken dönem uyumsuz şemaların önemine işaret etmekte, bu kapsamda geliştirilebilecek klinik müdahaleler ve önleyici çalışmalarda, erken dönem uyumsuz şemalar gibi bilişsel yapıların dikkate alınmasının gereğini düşündürmektedir. Anahtar Sözcükler: Çocukluk Çağı Travmaları, Yaygın Anksiyete Semptomları, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Zedelenmiş Otonomi ve Performans, Diğeri Yönelimlilik