Benliğin ayrımlaşmasının olumlu ve olumsuz duygulanım ve özgünlük aracılığıyla psikolojik iyi oluşa etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA ESRA ERBİL

Danışman: FERZAN CURUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireyin gelişim sürecinde önemli bir aşama olan benliğin ayrımlaşması Bowen Teorisi'nin önemli yapılarından birini oluşturmaktadır. Kişinin duygu ve düşünce sitemi arasında ayrım yapabilmesi, kendi özerkliğini korurken başkalarıyla yakın ilişkiler kurabilmesi olarak tanımlanan benliğin ayrımlaşması hem kişinin zihinsel sağlığı hem de kişiler arası ilişkileri bağlamında olumlu katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada benliğin ayrımlaşmasının psikolojik iyi oluş üzerine olumlu ve olumsuz duygulanım ve özgünlük aracılığıyla etkisini gösteren model, 25-55 yaş arası yetişkin örnekleminde benliğin ayrımlaşması ve alt boyutları için ayrı ayrı test edilmiştir. Toplamda 408 yetişkinin katılımıyla, demografik form, Benliğin Ayrımlaşması-R, Psikolojik İyi Oluş, Pozitif ve Negatif Duygu ve Özgünlük soru formları ile veri toplanmıştır. Aracılık analizleri sonucunda olumlu ve olumsuz duygulanım ve özgünlüğün benlik ayrımlaşması ve psikolojik iyi oluş ilişkisinde tam aracılık yaptığı bulunmuştur. Araştırmanın birincil amacı olan model testinin yanı sıra cinsiyet, yaş, annenin eğitimi, ailenin çekirdek ya da geniş aile olması ve anne ve babanın ilişki memnuniyeti demografik faktörlerine göre değişkenler incelenerek farklı grupların sonuçları birbiriyle karşılaştırılmıştır. Son olarak sonuçlar kültürel bağlamda yorumlanarak tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Benliğin Ayrımlaşması, Olumlu ve Olumsuz Duygulanım, Özgünlük, Psikolojik İyi Oluş.