Kanser sağ kalım dönemindeki bireylerde kanser nüks korkusu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervozanın moderatör etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA ÖZDOĞRU
Danışman: ASLI EYRENCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, kanser sağ kalım dönemindeki bireylerde kanser nüks korkusu, sağlık anksiyetesi, ortoreksiya nervoza ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki ve sağlık anksiyetesi ile ortoreksiya nervozanın bu kavramlar arasındaki moderatör etkilerini incelemeyi amaçlayan kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya, 18-55 yaş arası, farklı kanser türlerinden sağ kalım dönemindeki 128 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılardan 103'üne Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi aracılığıyla ulaşılırken; 25 katılımcıya kartopu yöntemiyle erişilmiştir. Araştırmada, değişkenlerin ölçülmesi amacıyla; Sosyodemografik Bilgi Formu, Kanser Nüks Korkusu Envanteri, Ortoreksiya Nervoza-11 Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (kısa form) ve Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkileri değerlendirmek amacıyla regresyon analizi, grup fark testleri için T-testi ve ANOVA analizleri gerçekleştirilmiş, modere edilmiş moderatör model testi için Hayes Process Model 3'ten faydalanılmıştır. Araştırma bulguları, kanser nüks korkusu, yaşam kalitesi, sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervoza kavramları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Kanser nüks korkusu, sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervoza kavramları arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Kanser nüks korkusu, sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervoza arttıkça yaşam kalitesinin azaldığı korelasyon analizi sonucu belirlenmiştir. Regresyon analizleri sonucu, kanser evresi, kanser nüks korkusu ve kadın olmanın, yaşam kalitesini negatif yönde yordadığı belirlenirken sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervozanın anlamlı bir yordayıcılığı bulunmamıştır. Moderatör analizleri sonuçları ise, sağlık anksiyetesinin, kanser nüks korkusu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi pozitif yönde güçlendiren bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Ortoreksiya nervozanın da sağlık anksiyetesinin kanser nüks korkusu ve yaşam kalitesi arasındaki moderatör rolünü negatif güçlendiren bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu bulguların, kanser sağ kalım dönemindeki bireylerin deneyimlediği kaygıların yeme davranışı perspektifinden değerlendirilmesine katkıda bulunması beklenmektedir. Çalışma, kanser sağ kalım dönemindeki bireylerin karşılaştıkları zorlukların ve risk faktörlerinin anlaşılması, yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi açısından önemli görülürken, söz konusu grupta sağlık anksiyetesi ve ortoreksiya nervozanın yönetimine dair çeşitli yaklaşım ve stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.