Anne çocuk ilişkilerinin nesiller arası aktarımının annelerin anlatıları üzerinden niteliksel yöntemle araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF NAZ İSTİKBAL
Danışman: HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nesiller arası aktarım, ebeveynlerin kendi çocukluk deneyimlerinin çocukları ile olan ilişkileri üzerindeki etkisidir ve bu nedenle bağlanma ilişkisinde önemli bir etkiye sahiptir. Çoğu zaman birincil bağlanma figürü olan anne ile deneyimlenen bağlanma örüntülerinin, nesiller arası aktarıldığı bilinmektedir. Nesiller arası aktarım sadece anne çocuk arasındaki iletişim biçimleri aracılığı ile değil, genetik olarak da gerçekleşebilmektedir. Son zamanlardaki sinirbilim çalışmaları olumlu ya da olumsuz deneyimlerin genlerin fenotipini değiştirebileceğini ve bu değişimin kalıtsal olarak nesiller arası aktarılabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada nitel bir araştırma yöntemi benimsenmiş ve annelerin çocukluklarında anneleriyle sahip oldukları ilişkilerin, çocuklarıyla kurdukları ilişkilere olan etkileri, annelerin söylemleri aracılığı ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Annelerin kendi anneleri ve çocuklarıyla olan yaşam deneyimlerini daha kapsamlı ve derinlemesine anlayabilmek için, çalışmada derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını Türkiye'nin farklı bölgelerinde yaşayan 12 gönüllü anne oluşturmaktadır. Bu çalışmada analitik çoğulculuk yaklaşımı benimsenmiş ve annelerin anlatıları tematik ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemlerinin birlikte kullanımı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda annelerin çocukluk yaşantıları ve annelik deneyimlerine ilişkin çeşitli temalar ortaya çıkmış ve ulaşılan bulgular, kuramsal bilgiler ışığında yorumlanmıştır. Bu çalışma anne çocuk ilişkisi bağlamındaki çocukluk çağı olumsuz yaşam deneyimlerinin önemine ve bu deneyimlerin nesilden nesile aktarılan etkilerine dikkat çekmektedir. Bu çalışma ile erken dönem bağlanma deneyimlerinin katı kalıplar halinde iletilmediği, bunun yerine daha örtük bir şekilde bazı kapasitelerin gelişiminde yarattıkları aksaklıklar nedeniyle sonraki nesilleri etkiledikleri anlaşılmıştır. Çalışmanın sonuçları duygusal olarak tutulamayan ve kapsanamayan annelerin, kendi çocuklarına da bu alanı açmakta zorlandığını ortaya koymuştur. Ebeveynlik becerilerini içeren bağ kurma kapasitelerinin de, annelerden alınamayan şeylerle sınırlı olduğunu bulunmuş olasa da; kişilere miras kalan bu sınırlılıkların geri döndürülebilir olduğu da anlaşılmıştır. Ebeveynler kendi duygusal deneyimlerini anlama becerilerini derinleştirerek, çocuklarıyla daha iyi bir ilişki kurabilmekte ve onların kendilerini anlamalarına yardımcı olarak sağlıklı gelişimlerini destekleyebilmektedir. Daha sağlıklı nesillerin yetiştirilmesi adına annelerin desteklenmesi ve bu bağlamda ortaklaşa ve toplum temelli çocuk bakımı politikalarının üretilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Anne çocuk ilişkisi, nesiller arası aktarım, nitel araştırma