Affedicilikte bireysel farklılıklar: Benlik kurgusu, kontrol odağı ve karşı-olgusal düşüncenin affetme esnekliğindeki rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM GÖÇEN
Danışman: BEGÜM ÖZDEMİR DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada sosyo-kültürel ve sosyo-bilişsel bireysel farklılıkların affetme esnekliği ile ilişkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Sosyo-kültürel faktör olarak ele alınan benlik kurgusu ile sosyo-bilişsel faktör olarak ele alınan kontrol odağı ve karşı-olgusal düşünce değişkenlerinin bireylerin affetme esnekliği düzeylerini hangi oranda açıkladığına ulaşmak çalışmanın temel amacıdır. Çalışmanın örneklemini beliren yetişkinlik dönemini temsilen 18-30 yaş aralığındaki (Yaş Ort. = 23.31 yıl) %77,6'sı kadın, %21,4'ü erkek olmak üzere 201 gönüllü katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Affetme Esnekliği Ölçeği (Çolak ve Koç, 2015), Altılı Benlik Kurgusu Ölçeği (Özcan ve Öğülmüş, 2021), Kontrol Odağı Ölçeği (Dağ, 2002) ve Olumsuz Olaylar için Karşıolgusal Düşünce Ölçeği (Turan, 2021) kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş ve ölçüm araçları katılımcılara çevrimiçi ortamda sunulmuştur. Yapılan analizler sonucunda alan yazın ile benzer biçimde affetme esnekliği ile benlik kurgusu (r = .154, p .05 ) anlamlı ilişki sergilemediği bulgulanmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda ise affetme esnekliğini en yüksek varyans ile açıklayan kontrol odağı (r2 değişimi = .067, p < .01), sonrasında karşı-olgusal düşüncenin kimseye gönderme yapılmayan aşağı yönlü alt boyutu (r2 değişimi = .066, p < .01) ve en düşük varyansa sahip olan benlik kurgusunun insancıl alt boyutu (r2 değişimi = .030, p < .01) olmuştur. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular sosyo-bilişsel temelli farklılıkların sosyo-kültürel farklılıklara göre bireylerin affetme esnekliğini daha yüksek düzeyde açıkladığını göstermiştir. Kolektif toplum yapısına sahip olduğu kabul edilen Türk toplumunda bu sonuçlar beklenmedik olarak karşılanmıştır ve affetme sürecinde kognisyon temelli değişkenlerin daha büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Affetme, olumsuz bir durum karşısında sergilenen duygusal, düşünsel ve davranışsal tutum bütünlüğü olarak ele alındığında bu süreci çeşitli değişkenlerin hangi düzeyde açıkladığını araştırmak ve yetişkinlik öncesi yaş grubunda hangi değişkenler ile şekillendiğini anlamak gelişimsel açıdan kıymetli olacaktır.