İş ilişkisinin değişen yüzü ve işin güvencesizleştirilmesi: İstanbul'da esnaf moto kuryeler örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER FARUK TÜFEKÇİ
Danışman: Berfin Varışlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, esneklik kavramının tarihsel ve kavramsal dönüşümünü, geç kapitalist toplumlarda ortaya çıkan yeni emek rejimleri çerçevesinde incelemektedir. Başlangıçta doğada bir uyum ve denge yeteneği olarak tanımlanan esneklik, günümüz çalışma hayatında bireylerden beklenen yapısal bir norm haline gelmiştir. Neoliberal söylem, esnekliği özgürlük ve girişimcilik olarak sunarken, aynı zamanda bu kavram, bireylerin güvencesizlik, yönsüzlük ve psikolojik kırılganlıkla karşı karşıya kaldığı bir denetim mekanizmasına dönüşmektedir. Bu bağlamda, araştırma; Zygmunt Bauman'ın "akışkan modernite" kuramı, Richard Sennett'in "esnek insan" çözümlemesi ve Marx'ın emeğin metalaşması kavramlarından hareketle, esneklik söyleminin insan üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Çalışma, esnekliğin çalışma hayatındaki dönüşümünü ve bu dönüşümün bireysel ve toplumsal sonuçlarını çok boyutlu bir perspektifle irdelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle yapılmıştır. İstanbul'da faaliyet gösteren esnaf moto kuryeler ile yapılan derinlemesine görüşmeler, tematik analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Bu teknik aracılığıyla, esnek çalışmanın esnaf moto kuryelerin deneyimlerinde nasıl tezahür ettiği, ne tür yapısal güvencesizlik biçimlerine yol açtığı ve bireylerin bu sistemle baş etme stratejileri detaylı şekilde incelenmiştir. Bulgular, esneklik kavramının kurumsal söylemler düzeyinde özerklik ve serbestlik vaat etmesine rağmen, pratikte güvencesizlik, yalnızlık ve sürekli performans baskısına yol açtığını ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Gig Ekonomisi, Yeni Kapitalizm, Güvencesizlik, Esnaf Moto Kuryeler