2010-2014 yılları arasında sokak çocuklarına Maltepe Üniversitesinde verilen akran temelli terapötik grup desteğinin odak grup görüşmesi ile takibi: SOYAÇ Modeli
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR ÖZCAN
Danışman: HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sokak çocuğu olgusu, Türkiye'nin ve de dünyanın önemli toplumsal sorunlarından biridir. Sokakla bağı olan çocukların yaşantıları boyunca karşılaştığı olumsuz çocukluk deneyimleri, çocuklarda bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal açılardan uzun vadeli etkiler yaratmaktadır. Bu nedenle, sokakla bağı olan çocuklara yönelik müdahale programları planlanırken ihtiyaçları olan tüm faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. Türkiye'de sokak çocuklarına yönelik çalışmalar, devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşlarınca yürütülmektedir. Konu hakkında çalışmalar yapan kuruluşlardan biri olan SOYAÇ, travma bilgisine dayalı uygulamalar oluşturarak, suça sürüklenmiş ve suç mağduru olmuş, sokakta yaşayan veya yüksek risk altında bulunan çocukları desteklemek amacıyla Maltepe Üniversitesi bünyesinde kurulmuştur. 2010-2014 yılları arasında SOYAÇ ve o yıllarda hizmet vermekte olan SHÇEK iş birliği ile gerçekleştirilmiş olan "Çocuklarla Birlikte Projesi", toplum temelli, travma bilgisine ve akran ilişkisine dayalı bir bakış açısıyla yürütülmüştür. Bakım aldıkları kurumlardan Maltepe Üniversitesi'ne gelen 14-17 yaş aralığındaki 35 erkek çocuk burada çeşitli eğitimlere, aktivitelere ve atölye çalışmalarına katılmıştır. "Çocuklarla Birlikte Projesi"nin temel amacı, bütüncül bir yaklaşımla çocukların sorunlarını patolojize etmeden psikososyal gereksinimleri başta olmak üzere, çocukların davranış ve tepkilerini anlayarak deneyim, fikir ve duygularına bakmaktır. Bu araştırma, 2010-2014 yılları arasında "Çocuklarla Birlikte Projesi"ne katılan 7 katılımcıyla odak grup görüşmeleri ve derinlemesine görüşmeler yapılarak proje süresince sağlanan psikososyal desteğin, projenin bitiminden bu zamana kadar geçen yedi yıl boyunca yaşamlarındaki etkilerini derinlemesine keşfetmeyi amaçlamaktadır. Katılımcılarla yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, tematik analiz yöntemleri ile keşfedilmiştir. Analizler sonucunda, "bağlanma ilişkisinin tesisi yoluyla akran temelli terapötik grup desteği" ana başlığı altında "ilişkinin iyileştirici gücü", "üniversiteye gelme:terapötik mentoring", "çocuğun aktif katılımı:'adam yerine koyulduk'", "hayata hazırlama", "keşke" ana temalarına ulaşılmış ve bu temalar kuramsal bilgiler ışığında yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, projenin katılımcıların güvenli ilişkiler kurma yeterlilikleri, kişisel gelişimleri, iyi oluş halleri, geleceğe dair düşünceleri, benlik algıları, mesleki ve akademik gelişimleri üzerindeki uzun vadeli olumlu etkileri görülmüştür. Sosyal adalet sistemlerindeki eksiklikler göz önünde tutularak, bedenlenen sosyal adalet bakış açısıyla uygulanan toplum temelli ve travma bilgisine dayalı müdahalelerin bireyler üzerindeki sürdürülebilir etkisi ortaya koyulmuştur. Sokakla bağı olan çocuklar ile yapılan çalışmaların işlevsel olabilmeleri ve sürdürülebilir etkiler bırakabilmeleri için devlet kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve üniversitelerin iş birliği içinde çalışarak toplum temelli ve travma bilgisine dayalı müdahale stratejileri geliştirmeleri önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: sokakta yaşayan çocuklar, gelişimsel travma, travma bilgisine dayalı müdahale, bedenlenen sosyal adalet, SOYAÇ modeli.