Köy Enstitüleri bağlamında eğitim ve ideolojinin toplumsal değişme etkisinin incelenmesi: Köy Enstitüleri dergisi (1945-1947)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İLETİŞİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU DEMİRKAYA GÜLER
Danışman: İCLAL GÜL BATUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Köy Enstitüleri, siyasetin ve eğitimin kesiştiği bir noktada bulunmaktadır. Bu kurumlar aracılığı ile Osmanlı Devleti'nden miras alınan dini-gelekesel yapının kırılabilmesi ve yerine Cumhuriyet rejiminin ön gördüğü şekilde muasır medeniyetlerin gerektirdiği toplumsal yapının inşa edilmesi hedeflenmiştir. Bu anlamda Köy Enstitüleri'nin, altı ok ile temellenmiş cumhuriyet ideolojinin ve Türk Devrimi'nin taşıyıcısı bir kurum olarak işlev görmesi beklenmiştir. Okuryazarlık oranının yükseltilmesi ve halkın eğitilmesi Köy Enstitüleri'nin bir diğer amacıdır. Bu, "muasır medeniyet" olabilmenin koşullarından biridir. Bir diğer koşul ise bağımsız ve güçlü bir ekonomidir. Bu anlamda Köy Enstitüleri, köylerden başlayacak bir kalkınma hamlesinin kilit parçası olarak görülmüştür. Bu çalışmada, cumhuriyet ideolojisini yapılandırmaya çalışan bir ideolojik araç, bir modernleşme aracı ve bir eğitim kurumu olarak Köy Enstitüleri'nin, toplumsal değişmede oynadığı rol değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda belirlenen "Yeni kurulmuş bir devlette cumhuriyet ideolojisi yapılandırılırken bir eğitim kurumu olarak Köy Enstitülerinin toplumsal değişmede oynadığı rol nedir?" problemi bağlamında, Köy Enstitülerinin yayın aracı olan "Köy Enstitüleri Dergisi"nin örneklem olarak seçilen içerikleri, eleştirel söylem çözülmesi yöntemi ile incelenmiştir. Bulgular, Köy Enstitülerinin cumhuriyet ideolojisini kurmak ve benimsetmek için kullanılmış bir ideolojik aygıt olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca Köy Enstitülerinin, Türk Devrimini pekiştirerek modern toplum yaratma hedefini gerçekleştirecek toplumsal dönüşümleri sağlayacak bir kurum olduğunu doğrulamıştır. Fakat enstitüler toplumsal dönüşümde anahtar rolü oynayamamıştır. Çünkü bu kurumlar kısa süre hayatta kalmıştır. Her köye ulaşacak kadar mezun verememiş, dolayısıyla ideolojilerini yurdun her noktasına taşıyamamışlardır. Köy Enstitülerin yayın organı olan Köy Enstitüsü Dergisi de enstitüler arasındaki iletişimi temel aldığı için geniş bir kitleye ulaşamamış ve bu nedenle bağlı olduğu kurumun ideolojisini kurumların gidemediği yerlere götürmekte başarılı olamamıştır. Anahtar Sözcükler: Modernleşme, Eğitim, İdeoloji, Toplumsal değişme, Köy Enstitüleri.