Genç yetişkinlerde erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik stilleri ve kişilerarası ilişkiler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF TUĞÇE ÇOLAKOĞLU
Danışman: HAVVA ÖZDEN BADEMCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlu doğası gereği ihtiyaçlarını karşılamak ve topluma uyum sağlamak adına yaşamının erken dönemlerinden itibaren ilişki kurmaya başlamaktadır. Kişisel paylaşımın olduğu, düzenli ve tekrarlı olarak kurulan ilişkiler, kişilerarası ilişkiler olarak adlandırılmaktadır (Siyez, 2010; Gürüz & Eğinli, 2008).Literatürde kişilerarası ilişkilerde birçok faktörün rol oynadığı ifade edilmektedir. Bunlardan birisi de erken dönem uyumsuz şemalar olmaktadır. Şema terapi kapsamında ele alınan erken dönem uyumsuz şemaların, kişilerarası ilişkilerde uyumsuz davranışlara yol açtığı ve olumsuz ilişkilerin gelişmesine sebep olduğu ifade edilmektedir (Young ve ark., 2009). Erken dönem uyumsuz şemaların gelişiminde algılanan ebeveynlik stilleri önemli yer tutmaktadır. Erken dönemde ebeveynle kurulan ilişkiler sonucu gelişen algılanan ebeveynlik stilleri, ebeveyne ilişkin olumsuz algıları ifade etmektedir.Erken dönemde oluşmakla birlikte kişilerarası ilişkilerde rol oynayan faktörlerden birisi de kendilik algısı olmaktadır. Kendilik algısı erken dönemden itibaren yaşam deneyimlerinden, ebeveynlerden ve sosyal çevreden alınan geri bildirimler sonucu oluşmaktadır (Epstein, 1973).Bahsedilen bilgiler doğrultusunda kendilik algısı, erken dönem uyumsuz şemalar ve algılanan ebeveynlik stilleri ve kişilerarası ilişkiler arasındaki ilişkileri göstermek bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır.Araştırmanın örneklemini yoğun olarak ilişkilerin kurulduğu dönem olarak kabul edilen (Erikson, 1982 aktaran Göçener, 2010) 20 ? 45 yaş aralığında bulunan 325 genç yetişkin oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak için Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ), Young Erken Dönem Uyumsuz Şemalar Ölçeği (YŞÖ - KF3), Young Algılanan Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ-A ve YEBÖ-B) ve Kişilerarası Tarz Ölçeği (KİT) kullanılmıştır.Çok aşamalı regresyon analizleri sonucunda erken dönem uyumsuz şema alanı ve boyutlarına sahip olma arttıkça ve anneden algılanan aşırı izin verici/sınırsız, koşullu/başarı odaklı; babadan algılanan kuralcı/kalıplayıcı ebeveynlik stillerine maruz kaldıkça olumsuz ilişki tarzları ortaya çıkmaktadır. Yapılan korelasyon analizi sonucu ise kendilik algısı düzeyi arttıkça kaçınan ve manipulatif ilişki tarzlarının kullanımının arttığı sonucu elde edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Kendilik Algısı, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Algılanan Ebeveynlik Stilleri, Kişilerarası İlişki Tarzları