Laparoskopik kolesistektomi operasyonu geçiren hastalarda bulantı, kusma ve ağrının iyileşme kalitesine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKNUR TAŞCI
Danışman: GİZEM KUBAT BAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı laparoskopik kolesistektomi operasyonu geçiren hastalarda bulantı, kusma ve ağrının iyileşme kalitesi üzerine etkisini belirlemektir. Araştırmanın evrenini, Aralık 2024–Nisan 2025 tarihleri arasında İstanbul'daki bir kamu eğitim ve araştırma hastanesi ile bir vakıf üniversitesine bağlı eğitim ve araştırma hastanesinin cerrahi servislerinde laparoskopik kolesistektomi geçiren hastalar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini dahil edilme kriterlerini karşılayan 200 hasta oluşturmaktadır. Araştırma verileri "Tanımlayıcı Bilgi Formu", "İyileşme Kalitesi Ölçeği-40 (QoR-40)", "Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme Ölçeği" ve "Visual Analog Skala (VAS)" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, güvenirlik analizleri, doğrulayıcı faktör analizi, düzenleyicilik analizleri kullanıldı. Hipotezlerin testinde PROCESS Macro (Model 1) kullanılarak düzenleyicilik analizi yapıldı. Tüm analizler IBM SPSS 26.0 programıyla gerçekleştirildi. Araştırmada hastaların yaş ortalaması 52,26±12,48 yıl olup, %60,5'i 40 yaş ve üzeri, %63,5'i kadın, %88,5'i evli ve %39,5'i ilkokul mezunudur. BKİ ortalaması 28,89±3,21'dir. Hastaların %54,0'ının kronik hastalığı bulunmazken, %75,5'i daha önce cerrahi operasyon geçirmiştir. Hastalar sigara (%65,0) ve alkol (%94,5) kullanmamaktadır. VAS ağrı puanı ortalaması 6,49±0,58, Rhodes Bulantı Kusma ve Öğürme Ölçeği puanı 15,13±0,84, İyileşme Kalitesi-40 Ölçek puanı ise 143,18'dir. İyileşme Kalitesi-40 Ölçeği'nin alt boyutları incelendiğinde, en yüksek ortalamanın 49,70±0,53 ile fiziksel rahatlık alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. İyileşme kalitesi arttıkça bulantı, kusma ve öğürme düzeylerinin anlamlı şekilde azaldığı, bu ilişkinin Rhodes Bulantı Kusma ve Öğürme Ölçeği ile İyileşme Kalitesi-40 Ölçeği toplam puan ortalamaları arasındaki negatif ve güçlü bir korelasyonla (r = –.635, p <.01) ifade edildiği belirlenmiştir. Yapılan düzenleyici etki analizleri sonucunda cinsiyet, BKİ, gelir durumu, sigara kullanımı ve kullanım miktarı ile kronik hastalık varlığının, iyileşme kalitesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düzenleyici etkiler oluşturduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, araştırma laparoskopik kolesistektomi geçiren hastalarda bulantı, kusma ve ağrı gibi semptomların iyileşme kalitesi üzerinde belirleyici olduğunu, bu ilişkinin bazı sosyodemografik faktörler tarafından anlamlı şekilde etkilendiğini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda hemşirelik bakımında iyileşme kalitesini artırmaya yönelik semptom yönetimi ve bireyselleştirilmiş bakım yaklaşımlarının güçlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Laparoskopik Kolesistektomi, Cerrahi Hemşireliği, İyileşme Kalitesi, Bulantı-Kusma, Ağrı