Uluslararası belgeler ışığında nitelikli ve kapsayıcı bir eğitimin insan hakları açısından gerekli ve yeterli koşulları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İNSAN HAKLARI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜLEYMAN AKTI

Danışman: BETÜL ÇOTUKSÖKEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eğitim hakkı rastlantıya bırakılmayacak kadar önemli bir insan hakkıdır. Bu hak diğer insan haklarının korunması ve geliştirilmesinde anahtar bir rol üstlenmiştir. Eğitim hakkının nitelikli ve kapsayıcı bir şekilde verilmesi tüm insanlar için de önem arz etmektedir. Nitelikli ve kapsayıcı bir eğitimin özelliklerini uluslararası belgelere dayandırarak ortaya koymak devletler, toplumlar ve kişiler için bir kılavuz olacaktır. İnsan hakları belgelerine dayandırılarak oluşturulan bir eğitim evrensel bir niteliğe bürünecektir. "Günümüzde nasıl ve hangi koşullarda bir eğitim?" sorusu insanların kafasında önemli bir soru olarak durmaktadır. Bu soruya felsefe ile bakılmadığında, bu soru insan hakları ile temellendirilmediğinde eğitimin, ideolojilerin elinde tehlikeli bir araç haline dönüşmesi yüksek olasılıktır. Eğitimi tehlike olmaktan çıkarıp insan haklarının koruyucusu yapacak, insan için nitelikli ve kapsayıcı hale dönüştürecek bir bakış açısına ihtiyaç olduğu kesindir. Bu da ancak insan haklarıyla ilgili uluslararası belgelere yönelmekle mümkündür. Eğitime insan hakları belgeleri ışığında felsefe gözüyle bakıldığında ise iki yönünün olduğu görülür. Birincisi eğitim evrensel, vazgeçilmez, nitelikli bir duruma dönüşmek istiyorsa insan haklarını kendine dayanak yapmalıdır; insan hakları belgelerini kendine rehber edinmelidir. Eğitimin ikinci yönü ise şudur: Eğitim insan haklarına dayanmalı ancak insan haklarını da koruyacak, dünyada yayacak, insan hakları sorunlarını çözecek bir rolü de üstlenmelidir. Eğitime bu iki yönlü bakış, eğitimin nasıl olması gerektiği konusunda hayati bir öneme sahip sorunun da çözüm yolu gibi görünmektedir. İnsanın kendisi için tek çıkış yolunun bu iki yönlü bakış açısına sahip olmak olduğu açıktır.