Sistemik sitotoksisitelerde medikal ozon tedavisinin etkileri, sperm kalitesinin korunması ve fertilite takibinde lokal ve sistemik analiz ile endokrin durumun değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NECDET ALTINER

Danışman: MUSTAFA ERİNÇ SİTAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bleomisin, etoposid, cis-platin (BEP) kombinasyon kemoterapisi sıklıkla erkeklerin üreme organ, doku ve hücrelerinde hasar oluşturmakta ve fertilite potansiyelinde gerileme ile ilişkilendirilmektedir. Bu deneysel sıçan çalışmasında, tekrarlı dozlarda kullanılan medikal ozon terapisinin, BEP tedavisinin erkeklerdeki gonadotoksik etkilerini önleyebilme potansiyeli araştırılmıştır. Üreme çağına gelmiş erkek Sprague Dawley sıçanlar (n=32) kontrol, BEP, BEP + Ozon ve Ozon olarak rastgele 4 gruba ayrılmıştır. BEP grubuna 9 hafta boyunca, 3 haftalık 3 kür şeklinde intraperitoneal (IP) yolla bleomisin (0,083 mg/kg), etoposid (0,83 mg/kg) ve cis-platin (0,17 mg/kg) uygulanmış, BEP + Ozon grubuna ise ek olarak haftada 2 kez medikal ozon IP olarak (1 mg/kg) verilmiştir. Ozon grubuna sadece ozon, kontrol grubuna ise %0,9 NaCl uygulanmıştır. BEP ve ozon uygulanan sıçanların ağırlık artışlarının yalnızca BEP uygulanan gruba göre daha fazla olduğu, ancak testis ağırlık indekslerinin benzer olduğu bulunmuştur. BEP uygulamasının sperm sayılarını anlamlı ölçüde azalttığı ve morfolojik anomali gösteren sperm sayısını artırdığı gösterilmiştir. Öte yandan, ozon uygulaması ile sperm sayısında anlamlı bir artış ve anomali gösteren sperm sayısında ise anlamlı bir azalma gözlemlenmiştir. Endokrinolojik olarak, benzer şekilde, BEP + ozon grubunda testosteron ve tiroid stimülan hormon (TSH) seviyeleri yalnızca BEP uygulanan gruba göre daha yüksek bulunmuştur. Oksidatif stres parametreleri incelendiğinde ise yalnızca BEP uygulanan grupta total oksidan kapasite (TOS) değeri kontrol ve BEP + ozon gruplarına göre daha yüksekken, BEP + ozon grubunda ise total antioksidan kapasite (TAS) değeri BEP grubuna göre daha yüksektir. Testis dokusundaki histopatolojik değişiklikler Johnson skorlaması ve seminifer tübül epitel kalınlıkları karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve ozon uygulamasının BEP uygulamasının oluşturduğu hasarı anlamlı ölçüde azalttığı bulunmuştur. Sonuç olarak medikal ozonun, erkek üreme sisteminde BEP uygulamasının hücre morfolojisi, hücre sayıları, redoks homeostazisi ve endokrin durum gibi birçok parametrede olumsuz etkilerini azalttığı kanaatine varılmıştır. Ozon uygulamasının uzun süreli ve tekrarlı kullanımı ve açısından da çalışmamız ilk niteliğindedir ve literatüre önemli katkıları olacağı düşünülmektedir.